धडा ४: शिवपूर्व काळातील महाराष्ट्र

जिजाबाईंच्या आदेशाने पुण्याजवळ पाषाण येथे ‘जिजापूर’ नावाची पेठ वसवण्यात आली. औरंगाबादेत मालपुरा, खेळपुरा, परसापुरा आणि विठ्ठलपुरा या पेठा माळोजी, खेळोजी, पर्सोजी आणि विठोजी यांच्या नावाने वसल्या; आणि खेडजवळ ‘शिवापूर’ पेठ शिवाजी महाराजांच्या नावाने वसली. (पुस्तकातील माहिती)

देहूतील संत तुकाराम या दुष्काळाच्या काळात आपल्या कुटुंबाला गमावून बसले. अनेक स्रोतांनुसार त्यांची पहिली पत्नी आणि एक मुलगा सुमारे १६३० च्या दुष्काळात उपासमारीने मरण पावले (स्रोतांत वर्ष १६२९-३२ असे थोडे वेगळे आढळते). या दुःखानंतर त्यांचे मन संसारातून भक्तीकडे वळले आणि त्यांनी अभंग रचले. (पुस्तकाशी तपासा)

नामदेवांच्या रचना आज पंजाबातील शीखांच्या ‘गुरू ग्रंथसाहिबा’त आहेत. म्हणजे महाराष्ट्रातील संताचे अभंग शेकडो वर्षांपासून पंजाबातही गायले जातात. (पुस्तकातील माहिती)