प्रकरण 3: अन्नाचे रहस्य

सूक्ष्मजीव म्हणजे इतके लहान जीव की त्यांना बघायला सूक्ष्मदर्शक लागतो. ते सगळीकडे असतात : माती, पाणी, हवा, वनस्पती, प्राणी आणि आपल्या शरीरातही. अन्नावर वाढले की त्याचे रूप, वास आणि चव बदलते आणि अन्न खराब होते. रंगीत ठिपके म्हणजे बुरशी, हजारो सूक्ष्मजीवांची वसाहत. सूक्ष्मजीवांना वाढायला ओलावा, हवा आणि योग्य उष्णता लागते.

अन्न टिकवणे म्हणजे ते खराब होऊ न देणे. वाळवल्याने (निर्जलीकरण) ओलावा निघून जातो. लोणच्यावरचे तेल हवा आत येऊ देत नाही. फ्रीजमधील थंडावा सूक्ष्मजीवांना मंद करतो. मीठ, साखर आणि मसालेही मदत करतात, आणि कारखान्यात हवाबंद डबे व पॅक वापरतात.

सगळे सूक्ष्मजीव वाईट नसतात. उपयोगी सूक्ष्मजीव दुधाचे दही करतात, इडली-डोशाचे पीठ फुगवतात आणि अन्न पचवायला मदत करतात. दही व ताकामध्ये मित्र सूक्ष्मजीव असतात, जे आपल्या पोटातल्या सूक्ष्मजीवांना सामील होतात. चुकीचे किंवा खराब अन्न खाल्ल्याने पोट बिघडू शकते; त्रास गंभीर असेल तर डॉक्टरांना दाखवावे.

फळे-भाज्या त्यांच्या हंगामात सर्वांत चविष्ट आणि ताज्या असतात, विशेषतः जवळच्या भागात पिकलेल्या. आपल्याला चार प्रकारचे दात असतात : छेदक कापतात, सुळे फाडतात, अग्रचर्वणक चुरडतात आणि चर्वणक दळतात. नीट चावल्याने अन्नात लाळ मिसळते आणि पचनास मदत होते. दात घासणे व चुळा भरणे यांनी कीड टळते, आणि हळू खाल्ल्याने ठसका/अडकणे टळते.