ICT आणि कॉम्प्युटरच्या पिढ्या
संध्याकाळी तुम्ही मित्राला फोन करता, मेसेजिंग ॲपवर फोटो पाठवता आणि स्क्रीनवर धडा पाहता. यातील प्रत्येक गोष्ट माहिती पाठवणारे, साठवणारे किंवा दाखवणारे साधन वापरते. साधनांचे आणि सेवांचे हे सगळे जग म्हणजे ICT.
ICT (माहिती संप्रेषण तंत्रज्ञान, Information Communication Technology) म्हणजे संप्रेषणाची साधने, त्यांचा वापर आणि त्यांच्या मदतीने मिळणाऱ्या सेवा.
आकृतीत : आकृतीत कॉम्प्युटरचा विकास पाच पिढ्यांमधून झाला आहे.
नियम 1 : ICT आणि माहितीचा स्फोट — विज्ञान आणि तंत्रज्ञान प्रचंड वेगाने माहिती निर्माण करत असते. या माहितीच्या स्फोटाकडे दुर्लक्ष केले तर आपले ज्ञान कालबाह्य होते. माहिती तयार करणे, पाठवणे, वर्गीकरण करणे, साठवणे आणि व्यवस्थापन करणे यासाठी वेगवेगळी साधने वापरतात. टेलिफोन संभाषणाने माहिती देतो आणि कॉम्प्युटर हे माहिती संप्रेषणाचे सर्वांत महत्त्वाचे साधन आहे.
- सोपे : टेलिफोन बोलण्याद्वारे माहिती देतो.
- मध्यम : शाळेचा फलक माहिती साठवतो; झेरॉक्स यंत्र प्रती तयार करते; शाळेची वेबसाइट सर्व पालकांपर्यंत माहिती पोहोचवते.
- परीक्षेसाठी : नव्या शोधांबद्दल कधीही न वाचणाऱ्या विद्यार्थ्याकडे जुनेच ज्ञान राहते. म्हणूनच माहितीच्या स्फोटाकडे दुर्लक्ष केले तर ज्ञान कालबाह्य होते.
नियम 2 : कॉम्प्युटरच्या पिढ्या — निर्मितीपासून कॉम्प्युटर पाच पिढ्यांमधून गेला आहे. 1946 ते 1959 या काळातील कॉम्प्युटर पहिल्या पिढीचे, उदा. ENIAC. त्यात मोठे व्हॉल्व्ह होते; ते भरपूर वीज वापरत आणि उष्णता निर्माण करत, म्हणून हे कॉम्प्युटर वारंवार बंद पडत. आजचे कॉम्प्युटर पाचव्या पिढीचे आहेत. वेग वाढत गेल्यामुळे कॉम्प्युटर सर्व क्षेत्रांत शिरू शकला.
- सोपे : ENIAC हा पहिल्या पिढीचा कॉम्प्युटर; त्यात व्हॉल्व्ह होते.
- मध्यम : व्हॉल्व्ह तापत आणि भरपूर वीज वापरत, म्हणून यंत्र वारंवार बंद पडे. नंतरच्या पिढ्या जलद, लहान आणि जास्त विश्वासार्ह झाल्या.
- परीक्षेसाठी : पहिली पिढी 1946 ते 1959 पर्यंत चालली, म्हणजे 1959 − 1946 = 13 वर्षे.
ICT = साधने + त्यांचा वापर + सेवा. पहिली पिढी (1946 ते 1959) व्हॉल्व्हची; आजची पाचवी पिढी.
ICT म्हणजे फक्त कॉम्प्युटर असे समजणे. टेलिफोन व इतर साधनेही ICT आहेत.
आठवणीची युक्ती : पहिल्या पिढीसाठी "व्हॉल्व्ह = खूप मोठे, खूप गरम".
फरक ओळखा
| मुद्दा | पहिली पिढी | आजची (पाचवी) |
|---|---|---|
| काळ | 1946 ते 1959 | सध्याची |
| उदाहरण | ENIAC | आधुनिक कॉम्प्युटर |
| अडचण | उष्णता, जास्त वीज | वेगवान, सर्व क्षेत्रांत |
सरावासाठी प्रश्न
- 1ICT चे पूर्ण रूप काय?
- 2माहिती संप्रेषणाचे सर्वांत महत्त्वाचे साधन कोणते?
- 3कॉम्प्युटर किती पिढ्यांमधून गेला?
- 4पहिल्या पिढीचा काळ कोणता?
- 5पहिल्या पिढीच्या कॉम्प्युटरचे उदाहरण द्या.
- 6पहिल्या पिढीचे कॉम्प्युटर वारंवार बंद का पडत?
- 71946 आणि 1959 चे कॉम्प्युटर एकाच पिढीचे आहेत. ती पिढी किती वर्षे चालली?
- 8माहितीच्या स्फोटाकडे दुर्लक्ष केल्यास ज्ञान कालबाह्य होते असे का म्हणतात?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1माहिती संप्रेषण तंत्रज्ञान (Information Communication Technology).
- 2कॉम्प्युटर.
- 3पाच.
- 41946 ते 1959.
- 5ENIAC.
- 6मोठे व्हॉल्व्ह भरपूर वीज वापरत आणि उष्णता निर्माण करत.
- 71959 − 1946 = 13 वर्षे.
- 8नवी माहिती खूप वेगाने तयार होते; जो ती घेत नाही त्याच्याकडे जुनेच ज्ञान राहते.
कॉम्प्युटरचे कार्य आणि स्मृती
चहावाला तुमची ऑर्डर घेतो, चहा बनवतो आणि तुमच्या हातात देतो. कॉम्प्युटरही याच तीन पायऱ्यांत काम करतो : काहीतरी आत घेतो, त्यावर काम करतो आणि बाहेर देतो.
कॉम्प्युटरचे तीन मुख्य भाग : निवेश विभाग (input unit), प्रक्रिया विभाग (processing unit) आणि निर्गम विभाग (output unit). स्मृती (memory) माहिती साठवते.
आकृतीत : आकृतीत माहिती आत जाते, तिच्यावर प्रक्रिया होते आणि निकाल म्हणून बाहेर येते.
नियम 1 : निवेश, प्रक्रिया आणि निर्गम — निवेश विभाग सर्व प्रकारची माहिती आत घेतो; सहसा तो कीबोर्ड असतो. प्रक्रिया विभाग (प्रोसेसर) मध्ये स्मृती विभाग, नियंत्रण विभाग आणि ALU विभाग असतात. निर्गम विभाग निकाल किंवा उत्तर स्वीकारतो; सहसा तो स्क्रीन (मॉनिटर) किंवा प्रिंटर असतो.
- सोपे : कीबोर्ड हे निवेश साधन; मॉनिटर हे निर्गम साधन.
- मध्यम : कीबोर्डवर 7 + 5 टाईप केले (निवेश), प्रोसेसर बेरीज करतो (प्रक्रिया), स्क्रीनवर 12 दिसतो (निर्गम).
- परीक्षेसाठी : "पत्र टाईप करून छापणे" याच्या प्रत्येक पायरीचे साधन : कीबोर्ड (निवेश), प्रोसेसर (प्रक्रिया), प्रिंटर (निर्गम).
नियम 2 : स्मृती : RAM आणि ROM — स्मृती निवेशातून मिळालेली माहिती आणि तयार झालेली उत्तरे साठवते. तिचे दोन प्रकार : अंतर्गत आणि बाह्य. अंतर्गत स्मृतीचे दोन प्रकार. RAM (Random Access Memory) इलेक्ट्रॉनिक घटकांची बनलेली असते आणि वीजपुरवठा असेपर्यंतच काम करते. ROM (Read Only Memory) फक्त वाचता येते; त्यात मूळ साठवलेली माहिती बदलता येत नाही.
आकृतीत : आकृतीत RAM तात्पुरती आणि ROM फक्त वाचण्यासाठी आहे.
- सोपे : वीज गेली की फक्त RAM मध्ये असलेले नाहीसे होते; ROM तिची साठवलेली माहिती टिकवते.
- मध्यम : तुम्ही मोठा निबंध टाईप करता आणि साठवण्यापूर्वी वीज जाते. निबंध RAM मध्ये होता, तिला वीज लागते, म्हणून तो गेला.
- परीक्षेसाठी : सुरुवातीच्या सूचना ROM मध्ये का ठेवता येतात? कारण ROM फक्त वाचता येते, म्हणून या सूचना चुकून बदलत नाहीत.
निवेश → प्रक्रिया (स्मृती, नियंत्रण, ALU) → निर्गम. RAM ला वीज लागते; ROM फक्त वाचता येते.
वीज बंद झाल्यावरही RAM माहिती टिकवते असे म्हणणे. RAM फक्त वीजपुरवठा असेपर्यंतच काम करते.
आठवणीची युक्ती : "RAM = वीज असेपर्यंत; ROM = फक्त वाचा, टिकते".
फरक ओळखा
| मुद्दा | RAM | ROM |
|---|---|---|
| पूर्ण रूप | Random Access Memory | Read Only Memory |
| वीज | काम करण्यास आवश्यक | साठवलेली माहिती टिकवते |
| माहिती बदलता येते का? | होय | नाही, फक्त वाचता येते |
सरावासाठी प्रश्न
- 1कॉम्प्युटरचे तीन मुख्य विभाग सांगा.
- 2निवेशासाठी सहसा कोणते साधन वापरतात?
- 3दोन निर्गम साधने सांगा.
- 4प्रक्रिया विभागाचे भाग कोणते?
- 5RAM आणि ROM चे पूर्ण रूप सांगा.
- 6वीज बंद केल्यावर कोणत्या स्मृतीतील माहिती जाते?
- 7विद्यार्थी 9 + 6 टाईप करतो आणि स्क्रीनवर 15 दिसते. निवेश, प्रक्रिया आणि निर्गम सांगा.
- 8महत्त्वाचे काम फक्त RAM मध्ये न ठेवता बाह्य स्मृतीत का साठवावे?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1निवेश विभाग, प्रक्रिया विभाग आणि निर्गम विभाग.
- 2कीबोर्ड.
- 3मॉनिटर (स्क्रीन) आणि प्रिंटर.
- 4स्मृती विभाग, नियंत्रण विभाग आणि ALU विभाग.
- 5Random Access Memory आणि Read Only Memory.
- 6RAM.
- 7निवेश : 9 + 6 टाईप करणे; प्रक्रिया : प्रोसेसरने बेरीज; निर्गम : स्क्रीनवर 15.
- 8RAM फक्त वीज असेपर्यंत काम करते, म्हणून वीज गेल्यावर न साठवलेले काम जाते.
प्रचालन प्रणाली, प्रोग्राम, हार्डवेअर आणि सॉफ्टवेअर
फोन म्हणजे तुमच्या हातातील धातू आणि काच. गेम, कॉल आणि मेसेज आतल्या सूचनांमुळे चालतात. त्याचप्रमाणे कॉम्प्युटरला शरीराचे भाग आणि सूचना असतात आणि दोन्हीशिवाय तो चालत नाही.
हार्डवेअर म्हणजे हात लावता येणारे भाग. सॉफ्टवेअर म्हणजे आदेश, निवेश आणि निर्गम. कार्यप्रणाली (operating system) तुम्हाला कॉम्प्युटरशी संवाद साधू देते.
आकृतीत : आकृतीत हार्डवेअर म्हणजे हात लावता येणारे; सॉफ्टवेअर म्हणजे सूचना.
नियम 1 : कार्यप्रणाली, प्रोग्राम आणि डेटा — कार्यप्रणाली हा एक प्रोग्राम असून तो कॉम्प्युटर आणि त्यावर काम करणारी व्यक्ती यांच्यात संवादाचे माध्यम देतो; अशी एक प्रणाली म्हणजे DOS (Disk Operating System). कार्यप्रणालीशिवाय कॉम्प्युटर वापरता येत नाही. प्रोग्राम म्हणजे कॉम्प्युटरला दिलेल्या आदेशांचा समूह. डेटा म्हणजे कच्च्या, प्रक्रिया न केलेल्या स्वरूपातील माहिती.
- सोपे : गुणांची यादी 45, 38, 52 हा कच्चा डेटा.
- मध्यम : गुण बेरीज करून सरासरी छापणारा प्रोग्राम कच्च्या डेटाचे उपयुक्त माहितीत रूपांतर करतो.
- परीक्षेसाठी : डेटा 45, 38, 52 आणि सरासरीचा प्रोग्राम : (45 + 38 + 52) ÷ 3 = 135 ÷ 3 = 45.
नियम 2 : हार्डवेअर आणि सॉफ्टवेअर — कॉम्प्युटरचे दोन मुख्य घटक. हार्डवेअर म्हणजे कॉम्प्युटरमध्ये वापरलेले सर्व इलेक्ट्रॉनिक आणि यांत्रिक भाग. सॉफ्टवेअर म्हणजे कॉम्प्युटरला दिलेले आदेश, त्याला पुरवलेली माहिती (निवेश) आणि विश्लेषणानंतर मिळालेले निकाल (निर्गम).
- सोपे : कीबोर्ड, माउस आणि मॉनिटर हे हार्डवेअर.
- मध्यम : MS Word आणि कार्यप्रणाली सॉफ्टवेअर आहेत; त्यांना हात लावता येत नाही.
- परीक्षेसाठी : चाचणी : हातात धरता येते का? होय → हार्डवेअर (प्रिंटर). नाही → सॉफ्टवेअर (प्रोग्राम).
कार्यप्रणाली वापरकर्ता आणि कॉम्प्युटर जोडते. हार्डवेअर = हात लावता येणारे भाग; सॉफ्टवेअर = आदेश, निवेश, निर्गम.
डेटा आणि प्रोग्राम एकच म्हणणे. डेटा म्हणजे कच्ची माहिती; प्रोग्राम म्हणजे आदेशांचा संच.
आठवणीची युक्ती : "हार्ड = हातात धरता येते; सॉफ्ट = सूचनांचा संच".
फरक ओळखा
| मुद्दा | हार्डवेअर | सॉफ्टवेअर |
|---|---|---|
| अर्थ | इलेक्ट्रॉनिक व यांत्रिक भाग | आदेश, निवेश, निर्गम |
| हात लावता येतो का? | होय | नाही |
| उदाहरण | मॉनिटर, कीबोर्ड | कार्यप्रणाली, MS Word |
सरावासाठी प्रश्न
- 1कार्यप्रणाली म्हणजे काय?
- 2DOS चे पूर्ण रूप काय?
- 3प्रोग्राम म्हणजे काय?
- 4डेटा म्हणजे काय?
- 5कॉम्प्युटरचे दोन मुख्य घटक सांगा.
- 6हार्डवेअर की सॉफ्टवेअर : प्रिंटर, MS Excel, माउस, कार्यप्रणाली.
- 7गुण 60, 70 आणि 80 आहेत. प्रोग्राम कोणती सरासरी देईल?
- 8कार्यप्रणालीशिवाय कॉम्प्युटर का वापरता येत नाही?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1कॉम्प्युटर आणि वापरकर्ता यांच्यातील संवादाचे माध्यम देणारा प्रोग्राम.
- 2Disk Operating System.
- 3कॉम्प्युटरला दिलेल्या आदेशांचा समूह.
- 4कच्च्या, प्रक्रिया न केलेल्या स्वरूपातील माहिती.
- 5हार्डवेअर आणि सॉफ्टवेअर.
- 6हार्डवेअर : प्रिंटर, माउस. सॉफ्टवेअर : MS Excel, कार्यप्रणाली.
- 7(60 + 70 + 80) ÷ 3 = 210 ÷ 3 = 70.
- 8वापरकर्त्याला कॉम्प्युटरशी संवाद साधण्याचे माध्यमच नसते, म्हणून तो आदेश घेऊ शकत नाही.
उपयोजन सॉफ्टवेअर आणि डेटा एंट्री
तुम्ही रजेचा अर्ज लिहिता, गुणांचा तक्ता बनवता आणि चित्रांसह भाषण तयार करता. प्रत्येक कामासाठी तयार प्रोग्राम मदत करतो. हे तयार प्रोग्राम म्हणजे ॲप्लिकेशन सॉफ्टवेअर.
उपयोजित सॉफ्टवेअर (application software) एखादे विशिष्ट काम करण्यास मदत करते, जसे लिहिणे, गणन करणे किंवा सादर करणे.
नियम 1 : Word आणि Excel — Microsoft Word मध्ये दस्तऐवज बनवतात. भाषा, अक्षरांचा आकार आणि ठळक करण्यासाठी Home टॅब वापरा. समीकरणे Insert टॅबमधील 'Equation' पर्यायाने टाईप करा. Microsoft Excel मध्ये माहिती शीटवर टाईप करा, ती निवडा आणि आलेख काढण्यासाठी Insert टॅबमधील हवा तो आलेख क्लिक करा. सूत्र लिहिताना आधी '=' टाईप करा आणि त्यात मोकळी जागा सोडू नका.
- सोपे : A1 आणि A2 मधील दोन संख्या बेरीज करण्यासाठी मोकळी जागा न सोडता =A1+A2 टाईप करा.
- मध्यम : गुण 40, 55, 60 हे B1, B2 आणि B3 मध्ये टाईप केले. सूत्र =B1+B2+B3 चे उत्तर 155 येते.
- परीक्षेसाठी : Excel मध्ये स्तंभालेख काढण्यासाठी : तक्ता टाईप करा → तो निवडा → Insert टॅब → स्तंभालेख क्लिक करा.
नियम 2 : माहिती भरताना घ्यायची काळजी — माहिती तक्त्याच्या स्वरूपात ठेवा. वेगवेगळ्या प्रकारची माहिती वेगवेगळ्या कक्षांत, नीटनेटकी आणि एकाच प्रवाहात ठेवा. अनावश्यक मोकळी जागा किंवा विशेष चिन्हे वापरू नका. 'drag and fill' केल्यानंतर 'smart tag' वापरा.
- सोपे : नावे एका स्तंभात आणि गुण पुढच्या स्तंभात टाईप करा.
- मध्यम : कक्षात "45 marks" लिहिल्यास Excel बेरीज करू शकत नाही; फक्त 45 लिहा.
- परीक्षेसाठी : 10 संख्यांच्या स्तंभात एका संख्येसोबत जादा मोकळी जागा टाईप केली आहे. सूत्र चुकू शकते, म्हणून अनावश्यक मोकळी जागा काढा.
नियम 3 : PowerPoint आणि Acrobat Reader — Microsoft PowerPoint मध्ये File टॅबमध्ये 'New' निवडा आणि मग 'Blank slide' पर्याय. माहिती टाईप करा आणि चित्रे घाला. स्लाइड सजवण्यासाठी Design टॅब आणि हलत्या रूपासाठी Animation टॅब वापरा, आणि मग स्लाइड शो बनवा. Acrobat Reader PDF (Portable Document Format) फाइल पाहणे, छापणे आणि हाताळणे यासाठी वापरतात.
- सोपे : PDF म्हणून साठवलेले पुस्तक Acrobat Reader ने उघडतात.
- मध्यम : भाषणासाठी पायऱ्या : File → New → Blank slide → टाईप → चित्र घाला → Design → Animation.
- परीक्षेसाठी : स्लाइड हलती कोणत्या टॅबने करतात? Animation टॅब. सजावट कोणत्या टॅबने? Design टॅब.
Word : दस्तऐवज. Excel : शीट, आलेख, सूत्र '=' ने सुरू. PowerPoint : स्लाइड. Acrobat Reader : PDF.
Excel सूत्रात मोकळी जागा सोडणे किंवा '=' शिवाय सुरू करणे.
आठवणीची युक्ती : "Word लिहितो, Excel मोजतो, PowerPoint सादर करतो, Acrobat PDF वाचतो".
फरक ओळखा
| सॉफ्टवेअर | उपयोग |
|---|---|
| Microsoft Word | दस्तऐवज बनवणे |
| Microsoft Excel | शीट, आलेख, सूत्रे |
| Microsoft PowerPoint | स्लाइड व स्लाइड शो |
| Acrobat Reader | PDF पाहणे व छापणे |
सरावासाठी प्रश्न
- 1दस्तऐवज बनवण्यासाठी कोणते सॉफ्टवेअर वापरतात?
- 2Word मध्ये अक्षरांचा आकार व ठळक करण्यासाठी कोणता टॅब?
- 3Excel मध्ये सूत्र कसे सुरू करतात?
- 4आलेख काढण्यासाठी Excel मधील कोणता टॅब?
- 5PowerPoint मध्ये स्लाइड हलती करणारा टॅब कोणता?
- 6Acrobat Reader कशासाठी वापरतात?
- 7C1, C2 आणि C3 मध्ये 12, 18 आणि 30 आहेत. एकूण काढण्याचे सूत्र आणि उत्तर लिहा.
- 8शीटमध्ये माहिती भरताना घ्यायच्या दोन काळज्या सांगा.
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1Microsoft Word.
- 2Home टॅब.
- 3आधी '=' टाईप करून, मोकळी जागा न सोडता.
- 4Insert टॅब.
- 5Animation टॅब.
- 6PDF फाइल पाहणे, छापणे आणि हाताळणे.
- 7=C1+C2+C3 चे उत्तर 60.
- 8माहिती तक्त्याच्या स्वरूपात ठेवा आणि अनावश्यक मोकळी जागा किंवा विशेष चिन्हे वापरू नका.
ICT चे उपयोग, करिअर संधी आणि C-DAC
डॉक्टर स्कॅन पाहतो, हवामान कार्यालय मुसळधार पावसाचा इशारा देते आणि खेड्यातील विद्यार्थी ऑनलाइन वर्गात सहभागी होतो. सर्व ICT वर अवलंबून आहेत. सॉफ्टवेअर बनवण्यापासून कॉम्प्युटर दुरुस्त करण्यापर्यंत अनेक नोकऱ्याही त्यामुळेच निर्माण झाल्या.
विज्ञानात ICT चा वापर प्रात्यक्षिक, भाकीत आणि माहिती गोळा करणे यासाठी होतो. C-DAC, पुणे ही भारतातील आघाडीची कॉम्प्युटर संशोधन संस्था आहे.
नियम 1 : विज्ञानातील ICT चे उपयोग — प्रात्यक्षिक : प्रयोग आणि संकल्पना सिम्युलेशन व ॲनिमेशनने दाखवतात, उदा. मज्जासंस्थेचे कार्य. भाकीत : माहिती संकलित करून तिच्यावर प्रक्रिया करून भाकीत करतात, उदा. हवामानशास्त्रात. वैज्ञानिक माहिती गोळा करणे : इंटरनेट, ई-मेल, न्यूजग्रुप, ब्लॉग, चॅट रूम, विकिपीडिया आणि व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे.
- सोपे : मज्जातंतूतून संदेश कसा जातो हे दाखवणारे ॲनिमेशन म्हणजे प्रात्यक्षिक.
- मध्यम : हवामान कार्यालय मागील माहिती कॉम्प्युटरमध्ये भरून पावसाचा अंदाज देते. हे भाकीत.
- परीक्षेसाठी : भारतातील शास्त्रज्ञ परदेशातील शास्त्रज्ञाशी व्हिडिओ कॉलवर निष्कर्ष चर्चा करतो. हे व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे वैज्ञानिक माहिती गोळा करणे.
नियम 2 : करिअरच्या संधी — सॉफ्टवेअर क्षेत्र : उपयोजित प्रोग्राम, सॉफ्टवेअर पॅकेज, कार्यप्रणाली व उपयुक्तता प्रोग्राम, विशेष उद्देशाचे वैज्ञानिक प्रोग्राम. हार्डवेअर क्षेत्र : आराखडा, उत्पादन, जोडणी व चाचणी, देखभाल, सर्व्हिसिंग आणि दुरुस्ती. प्रशिक्षण : समर्पित, सक्षम शिक्षक. विपणन : कॉम्प्युटर आणि विपणनात कुशल विक्री कर्मचारी.
- सोपे : लॅपटॉप दुरुस्त करणे हे हार्डवेअर क्षेत्रातील काम.
- मध्यम : दुकानांसाठी बिलिंग प्रोग्राम लिहिणे हे सॉफ्टवेअर क्षेत्रातील काम; कॉम्प्युटर विकणे हे विपणनाचे काम.
- परीक्षेसाठी : काम जुळवा : विद्यार्थ्यांना कोडिंग शिकवणे → प्रशिक्षण; मदरबोर्डची चाचणी → हार्डवेअर; कार्यप्रणाली लिहिणे → सॉफ्टवेअर.
नियम 3 : C-DAC आणि परम — C-DAC (Centre for Development of Advanced Computing), पुणे ही भारतातील कॉम्प्युटर संशोधनातील आघाडीची संस्था आहे. भारताचा पहिला सुपरकॉम्प्युटर परम ('सर्वोच्च') तिच्या मदतीने विजय भटकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली बनला. तो प्रति सेकंद एक अब्ज गणिते करतो आणि अवकाश संशोधन, तेलसाठ्यांचे संशोधन, वैद्यकशास्त्र, हवामानशास्त्र, अभियांत्रिकी आणि लष्करात वापरला जातो. C-DAC ने विविध भाषांच्या लिपी लिहिण्यासाठी ISCII कोडही विकसित केला.
- सोपे : परम हा भारताचा पहिला सुपरकॉम्प्युटर, C-DAC, पुणे च्या मदतीने बनलेला.
- मध्यम : परम एका सेकंदात एक अब्ज गणिते करतो, म्हणून 3 अब्ज गणितांच्या कामाला 3 सेकंद लागतात.
- परीक्षेसाठी : परम वापरले जाते अशी तीन क्षेत्रे : अवकाश संशोधन, वैद्यकशास्त्र आणि हवामानशास्त्र.
विज्ञानातील ICT : प्रात्यक्षिक, भाकीत, माहिती गोळा करणे. C-DAC, पुणे ने विजय भटकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली परम बनवला.
परम परदेशात बनला असे म्हणणे. तो भारतात C-DAC, पुणे च्या मदतीने बनला.
आठवणीची युक्ती : "परम = सर्वोच्च; पुण्याचे C-DAC; भटकरांचे मार्गदर्शन".
फरक ओळखा
| उपयोग | उदाहरण |
|---|---|
| प्रात्यक्षिक | मज्जासंस्था ॲनिमेशन |
| भाकीत | हवामानशास्त्र |
| माहिती गोळा करणे | इंटरनेट, व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंग |
सरावासाठी प्रश्न
- 1विज्ञानातील ICT चे तीन उपयोग सांगा.
- 2ICT द्वारे वैज्ञानिक माहिती गोळा करण्याचे दोन मार्ग सांगा.
- 3ICT मधील चार करिअर क्षेत्रे सांगा.
- 4C-DAC चे पूर्ण रूप काय?
- 5भारताचा पहिला सुपरकॉम्प्युटर कोणता?
- 6परम बनवण्याचे मार्गदर्शन कोणी केले?
- 7परम प्रति सेकंद एक अब्ज गणिते करतो. 5 सेकंदांत किती?
- 8सॉफ्टवेअर, हार्डवेअर, प्रशिक्षण की विपणन : (अ) लॅपटॉप विकणे (ब) प्रिंटर सर्व्हिसिंग (क) ॲप लिहिणे (ड) कॉम्प्युटर कौशल्ये शिकवणे.
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1प्रात्यक्षिक, भाकीत आणि वैज्ञानिक माहिती गोळा करणे.
- 2इंटरनेट आणि व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंग (तसेच ई-मेल, ब्लॉग, विकिपीडिया).
- 3सॉफ्टवेअर, हार्डवेअर, प्रशिक्षण आणि विपणन.
- 4Centre for Development of Advanced Computing.
- 5परम.
- 6विजय भटकर.
- 75 अब्ज गणिते.
- 8(अ) विपणन (ब) हार्डवेअर (क) सॉफ्टवेअर (ड) प्रशिक्षण.
झटपट उजळणी
- कॉम्प्युटरच्या पाच पिढ्या; पहिली पिढी (1946-1959) व्हॉल्व्ह वापरत असे, उदा. ENIAC.
- निविष्ट, प्रक्रिया (स्मृती, नियंत्रण, ALU) आणि निर्गत एकके; RAM विजेवर चालते, ROM फक्त वाचता येते.
- हार्डवेअर = भाग; सॉफ्टवेअर = आज्ञा, इनपुट आणि आउटपुट; परम C-DAC, पुणे यांच्या साहाय्याने बनला.