पिढ्यानपिढ्या विविधता आणि वारसा मिळणारे गुणधर्म
कलमांपासून लावलेली केळीची बाग एकाच झाडाची पुनरावृत्ती वाटते, तर बस थांब्यावरील गर्दीत सगळे वेगळे दिसतात. दोन्ही आधीच्या पिढ्यांच्या प्रती आहेत; फरक फक्त मिसळण्याचा आहे.
आनुवंशिकता म्हणजे पालकांकडून संततीला गुणधर्म मिळणे. प्रत्येक पिढीला पालकांकडून समान शरीर-आराखडा आणि लहान बदल (विविधता) मिळतात, त्यात ती नवी भर घालते. विविधता पिढ्यानपिढ्या साठत जाते आणि पर्यावरण जगण्यास उपयुक्त ठरणाऱ्या विविधता निवडते.
सूत्र / समीकरण : वारशाने आलेला आराखडा + वारशाने आलेली विविधता + नवी विविधता → साठते → पर्यावरण निवड करते
आकृतीत : प्रत्येक पिढी वारशाला भर घालते; कोणते प्रकार टिकतील ते पर्यावरण ठरवते.
नियम 1 : विविधता लहान का मोठी? — अलैंगिक प्रजननात फक्त DNA प्रतिकृतीतील लहान चुकांमुळे फरक पडतो, म्हणून संतती सारखीच दिसते. लैंगिक प्रजननात प्रत्येक पिढीत दोन पालकांचे DNA मिसळते, म्हणून फरक खूप मोठे असतात.
- सोपे : कंदांपासून लावलेली बटाट्याची शेती एकसारखी दिसते; चुलत भावंडांचा गट नाही.
- मध्यम : फक्त जननपेशींच्या DNA मधील बदल वारशाने मिळतात; व्रण किंवा ऊन लागून काळवंडणे नाही.
- परीक्षेसाठी : अलैंगिक लोकसंख्येत गुणधर्म A 3 टक्के आणि B 80 टक्के : B जुना, कारण आधीच्या गुणधर्माला पसरायला अधिक पिढ्या मिळाल्या.
नियम 2 : विविधता आणि जगणे — प्रत्येक प्रकार प्रत्येक पर्यावरणाला साजेसा नसतो. परिसर बदलला तर उपयुक्त प्रकार असलेले जीव जगतात आणि तो पुढे देतात, म्हणून तो सामान्य होतो. विविधता नसलेली जात एकाच बदलाने, उदा. नव्या रोगाने, नष्ट होऊ शकते.
- सोपे : उष्णता सहन करणारे जीवाणू उष्णतेच्या लाटेत जगतात, इतर मरतात.
- मध्यम : एखाद्या जीवाला हानी झाली तरी विविधता जातीला मदत करते.
- परीक्षेसाठी : पर्यावरणाकडून विविधतांची निवड हा उत्क्रांतीचा पाया आहे.
गुणधर्म म्हणजे बदलणारे दृश्य वैशिष्ट्य; उदा. मुक्त किंवा चिकटलेली कर्णपाळी.
जिममध्ये कमावलेले स्नायू किंवा काळवंडणे वारशाने मिळते असे समजणे. फक्त जननपेशींच्या DNA मधील बदल पुढे जातात.
वारसा + नवा बदल → साठतो → पर्यावरण निवडते. आठवणीची युक्ती : "ICE" : Inherit (वारसा), Change (बदल), Environment (पर्यावरण निवडते).
फरक ओळखा
| मुद्दा | अलैंगिक | लैंगिक |
|---|---|---|
| विविधतेचा स्रोत | प्रतिकृतीतील चुका | दोन पालकांच्या DNA चे मिसळणे |
| विविधता | लहान | मोठी |
सरावासाठी प्रश्न
- 1आनुवंशिकता म्हणजे काय?
- 2एका पालकापासून झालेल्या चार जीवाणूंत थोडा फरक का असतो?
- 3लैंगिक प्रजननात विविधता जास्त का असते?
- 4कोणत्या विविधता वारशाने मिळतात?
- 5अलैंगिक लोकसंख्येत गुणधर्म X 4 टक्के आणि Y 75 टक्के आहे. कोणता जुना?
- 6विविधता जातीला जगायला कशी मदत करते?
- 7एकसारख्या झाडांचे शेत एका रोगाने का नष्ट होऊ शकते?
- 840 जणांच्या वर्गात 10 जणांच्या कर्णपाळ्या चिकटलेल्या आहेत. किती टक्के मुक्त आहेत?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1पालकांकडून संततीला गुणधर्म मिळणे.
- 2DNA ची प्रत पूर्णपणे अचूक नसते.
- 3प्रत्येक पिढीत दोन पालकांचे DNA नव्याने एकत्र येते.
- 4जननपेशींच्या DNA मधील बदल.
- 5Y, कारण आधीच्या गुणधर्माला पसरायला जास्त वेळ मिळतो.
- 6परिस्थिती बदलली तर काही प्रकार टिकू शकतात.
- 7सर्वांची कमजोरी सारखीच असते; कोणीच प्रतिकारक नसते.
- 875 टक्के (40 पैकी 30).
मेंडेलचे प्रयोग : प्रबल व अप्रबल गुणधर्म
एका उंच आणि बुटक्या झाडाचा संकर केला आणि सर्व संतती उंच आली, तर "बुटकेपणा" कुठे गेला? तो लपला होता, आणि पुढच्या पिढीत परत येऊ शकतो.
मेंडेलने परस्परविरोधी गुणधर्म असलेल्या वाटाण्यांचे संकर केले आणि प्रत्येक पिढीतील संततीची मोजणी केली. प्रत्येक गुणधर्म जनुकाच्या दोन प्रतींनी (प्रत्येक पालकाकडून एक) नियंत्रित होतो. F1 मध्ये दिसणारा गुणधर्म प्रबल; लपलेला अप्रबल जो दोन्ही प्रती अप्रबल असतानाच दिसतो.
सूत्र / समीकरण : TT x tt → F1 : सर्व Tt (उंच) → F2 : 1 TT : 2 Tt : 1 tt = 3 उंच : 1 बुटके
आकृतीत : मोठे अक्षर प्रबल रूप दर्शवते; लहान अक्षर अप्रबल रूप.
मेंडेलचे प्रयोग : प्रबल व अप्रबल गुणधर्म
ॲपमध्ये ही आकृती हाताने हलवून बघता येते.
ॲपमध्ये उघडानियम 1 : F1 व F2 चे निकाल कसे वाचावे — F1 मध्ये फक्त एकच पालक-गुणधर्म दिसतो (मिश्रण नाही), म्हणून तो प्रबल. F1 झाडांनी स्वपरागण केल्यावर लपलेला गुणधर्म F2 मधील सुमारे एक-चतुर्थांश झाडांत परत येतो. एक T झाड उंच करतो, म्हणून TT आणि Tt उंच; फक्त tt बुटके.
- सोपे : 800 F2 झाडांपैकी सुमारे 600 उंच आणि 200 बुटकी.
- मध्यम : 450 उंच आणि 150 बुटकी झाडे दिसली तर गुणोत्तर 3 : 1; म्हणजे उंच प्रबल.
- परीक्षेसाठी : उंच झाडाचा बुटक्याशी संकर केल्यावर निम्मी उंच, निम्मी बुटकी मिळाली : उंच पालक Tt असला पाहिजे.
नियम 2 : लपलेले गुणधर्म आणि शुद्धतेची चाचणी — शुद्ध उंच झाड TT फक्त T युग्मके देते; Tt निम्मी T आणि निम्मी t देते. F2 मधील उंच झाड TT आहे की Tt हे तपासायला स्वपरागण करा : फक्त उंच संतती म्हणजे TT; काही बुटकी म्हणजे Tt. मेंडेलप्रमाणे प्रत्येक पिढीत मोजणी करा.
- सोपे : TT x tt पासून सर्व Tt मिळतात, जे उंच दिसतात.
- मध्यम : Rr x rr (गोल x सुरकुतलेले) पासून निम्म्या गोल आणि निम्म्या सुरकुतलेल्या बिया मिळतात.
- परीक्षेसाठी : रक्तगट A पुरुष x O स्त्री, मुलगी O : कोणता प्रबल हे सांगायला पुरेसे नाही, कारण मुलीला दोन्ही बाजूंनी O मिळू शकला असता.
प्रबल म्हणजे "जास्त आढळणारा" किंवा "चांगला" नव्हे; त्याचा अर्थ फक्त एका प्रतीने दिसतो.
F1 झाडे "मध्यम" असतात कारण गुणधर्म मिसळतात असे म्हणणे. गुणधर्म मिसळत नाहीत; एकच व्यक्त होतो.
F1 : फक्त प्रबल दिसतो. F2 : 3 प्रबल : 1 अप्रबल (जनुकांत 1 : 2 : 1). आठवणीची युक्ती : "मोठे अक्षर = मालक" : मोठे अक्षर (प्रबल) हुकूम करते, लहान अक्षर (अप्रबल) ऐकते.
फरक ओळखा
| मुद्दा | प्रबल गुणधर्म | अप्रबल गुणधर्म |
|---|---|---|
| कधी दिसतो | एक प्रत पुरेशी | दोन्ही प्रती अप्रबल |
| उदाहरण | T (उंच) | t (बुटके) |
सरावासाठी प्रश्न
- 1वाटाण्यांवरून आनुवंशिकतेचे नियम कोणी शोधले?
- 2F1 पिढी म्हणजे काय?
- 3F1 मध्ये मध्यम उंचीची झाडे का नव्हती?
- 4Tt x Tt च्या F2 मधील जनुकीय गुणोत्तर काय?
- 5F2 मध्ये उंच : बुटक्यांचे गुणोत्तर काय?
- 6स्वपरागणावर F2 मधील कोणती उंच झाडे शुद्ध संतती देतात?
- 7F2 मध्ये 1600 झाडे 3 : 1 गुणोत्तरात आहेत. अप्रबल गुणधर्म किती झाडांत दिसेल?
- 8उंच झाड x बुटके झाड यांपासून निम्मी उंच निम्मी बुटकी मिळतात. उंच पालकाची जनुके शोधा.
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1ग्रेगर मेंडेल.
- 2पालकांच्या संकरातून आलेली पहिली संतती पिढी.
- 3गुणधर्म मिसळत नाहीत; प्रबल गुणधर्म व्यक्त होतो.
- 41 TT : 2 Tt : 1 tt.
- 53 : 1.
- 6TT.
- 7400 (एक-चतुर्थांश).
- 8Tt.
गुणधर्मांचा स्वतंत्र वारसा
शर्टचा रंग आणि पँटचा रंग या दोन स्वतंत्र निवडी आहेत; कोणताही शर्ट कोणत्याही पँटसोबत चालतो. दोन गुणधर्मही असेच फेरफार होतात.
दोन गुणधर्म एकत्र अभ्यासले (उदा. उंच/बुटके आणि जांभळे/पांढरे) तर F2 मध्ये पालकांसारखे प्रकार आणि नवे संयोग दोन्ही दिसतात. याचे कारण ते गुणधर्म स्वतंत्रपणे वारशाने मिळतात. F2 चे गुणोत्तर 9 : 3 : 3 : 1 असते.
सूत्र / समीकरण : TtVv पासून 4 युग्मके : TV, Tv, tV, tv → 16 घरे → 9 : 3 : 3 : 1
आकृतीत : 16 पैकी फक्त 10 पालकांसारखे दिसतात; 6 नवे संयोग असतात.
नियम 1 : युग्मके आणि 16 घरे — TtVv झाड प्रत्येक जोडीतील एक जनुक प्रत्येक युग्मकात घालते, म्हणून चार प्रकारची युग्मके समान संख्येत बनतात : TV, Tv, tV, tv. चार नर x चार मादी प्रकार = 16 घरे (पनेट चौकट), 9 जनुकीय रचना आणि 4 दृश्य रूपे.
- सोपे : 160 F2 झाडांपैकी सुमारे 90 दोन्ही प्रबल आणि 10 दोन्ही अप्रबल दिसतात.
- मध्यम : प्रत्येक गुणधर्म वेगळा पाहिला तरी 3 : 1 येतो : उंच : बुटके = 12 : 4 = 3 : 1.
- परीक्षेसाठी : F2 च्या 16 झाडांपैकी किती बुटकी गोल बियांची? 3 (जनुके tt आणि R_).
नियम 2 : गुणधर्म स्वतंत्र का असतात — जनुके एकाच लांब धाग्यावर नसतात : DNA गुणसूत्र नावाच्या वेगळ्या तुकड्यांत असते आणि प्रत्येक जोडी स्वतंत्रपणे जननपेशींत वाटली जाते. सर्व जनुके एक घटक म्हणून गेली असती तर उंच झाड नेहमी पालकांसारख्याच बियांचे राहिले असते आणि नवे संयोग दिसले नसते.
- सोपे : उंच झाडाला गोल किंवा सुरकुतलेल्या बिया असू शकतात; दोन गुणधर्म एकमेकांना ठरवत नाहीत.
- मध्यम : नवे संयोग विविधतेत भर घालतात, जी बदलात जात टिकवते.
- परीक्षेसाठी : TtRr x ttrr पासून चार प्रकार समान संख्येत येतात : 400 संततीत प्रत्येकी 100.
उंच x बुटके आणि गोल x सुरकुतलेले एकत्र : F1 सर्व उंच आणि गोल (दोन्ही प्रबल).
9 : 3 : 3 : 1 हे गुणोत्तर एका गुणधर्माचे आहे असे म्हणणे. ते दोन गुणधर्मांचे आहे; एका गुणधर्माचे 3 : 1.
दोन गुणधर्म → 4 युग्मके → 16 घरे → 9 : 3 : 3 : 1; 16 पैकी 6 नवे संयोग. आठवणीची युक्ती : "9-3-3-1 = दोन्ही प्रबल, एक नवा, दुसरा नवा, दोन्ही अप्रबल".
फरक ओळखा
| मुद्दा | एक गुणधर्माचा संकर | दोन गुणधर्मांचा संकर |
|---|---|---|
| F2 गुणोत्तर | 3 : 1 | 9 : 3 : 3 : 1 |
| F1 ची युग्मके | 2 (T, t) | 4 (TV, Tv, tV, tv) |
सरावासाठी प्रश्न
- 1दोन गुणधर्मांचा संकर काय दाखवतो?
- 2TtVv ची चार युग्मके सांगा.
- 3पनेट चौकटीत किती घरे असतात?
- 4दोन गुणधर्मांच्या संकराचे F2 गुणोत्तर लिहा.
- 516 पैकी किती नवे संयोग दाखवतात?
- 6320 F2 झाडांपैकी किती दोन्ही अप्रबल गुणधर्म दाखवतील?
- 7सर्व जनुके जोडलेली असती तर नवे संयोग का दिसले नसते?
- 8स्वतंत्रपणे मिळणारे गुणधर्म जातीला का उपयुक्त?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1दोन गुणधर्म स्वतंत्रपणे वारशाने मिळतात का ते.
- 2TV, Tv, tV, tv.
- 316.
- 49 : 3 : 3 : 1.
- 56 (3 + 3).
- 620 (सोळावा भाग).
- 7गुणधर्म एकत्रच जातील आणि फक्त पालकांसारखे प्रकार दिसतील.
- 8नवे संयोग विविधतेत भर घालतात.
जनुके, गुणसूत्रे आणि पालकांचे समान योगदान
पाककृतीची चिठ्ठी स्वयंपाक्याला पदार्थ कसा करायचा ते सांगते; जनुक पेशीला प्रथिन कसे बनवायचे ते सांगते. मुलाला प्रत्येक जोडीतील एक चिठ्ठी प्रत्येक पालकाकडून मिळते.
जनुक म्हणजे एका प्रथिनाची माहिती देणारा DNA चा भाग. प्रथिने (विकरे, संप्रेरके) गुणधर्म घडवतात. DNA गुणसूत्र नावाच्या वेगळ्या तुकड्यांत बांधलेले असते. शरीरपेशींत गुणसूत्रांच्या जोड्या असतात (प्रत्येक पालकाकडून एक); प्रत्येक जननपेशीत प्रत्येक जोडीतील एकच असते, म्हणून संयोगाने पूर्ण संख्या पुन्हा मिळते.
सूत्र / समीकरण : जनुक → प्रथिन (विकर) → संप्रेरक / रंगद्रव्य → गुणधर्म · 23 + 23 = 46 गुणसूत्रे
आकृतीत : जनुकातील बदलाने प्रथिन बदलते आणि त्यामुळे गुणधर्म बदलू शकतो.
जनुके, गुणसूत्रे आणि पालकांचे समान योगदान
ॲपमध्ये ही आकृती हाताने हलवून बघता येते.
ॲपमध्ये उघडानियम 1 : जनुक गुणधर्म कसा घडवते — जनुक पेशीला विकरासारखे प्रथिन कसे बनवायचे ते सांगते. विकर कार्यक्षम असेल तर भरपूर संप्रेरक किंवा रंगद्रव्य तयार होते; जनुकात बदल होऊन विकर कमकुवत झाले तर कमी तयार होते. म्हणूनच एक चालू प्रत (T) झाड उंच करण्यास पुरेशी असू शकते.
- सोपे : लाल रंगद्रव्याचे विकर काम करत नसेल तर फूल फिके राहते.
- मध्यम : जनुक (DNA चा लहान भाग) हे गुणसूत्रापेक्षा लहान; गुणसूत्रावर अनेक जनुके असतात.
- परीक्षेसाठी : दोन्ही पालकांचे योगदान समान : प्रत्येक जनुकाची एक प्रत प्रत्येक पालक देतो, म्हणून मुलाकडे प्रत्येक गुणधर्माची दोन रूपे असतात.
नियम 2 : गुणसूत्रांची संख्या स्थिर राहते — मानवी शरीरपेशीत 23 जोड्या, म्हणजे 46 गुणसूत्रे असतात. जननपेशीत फक्त 23 (प्रत्येक जोडीतील एक, मातृ किंवा पितृ योगायोगाने). शुक्राणू (23) आणि अंडपेशी (23) मिळून 46 चा युग्मनज बनतो. जननपेशींत 46 असती तर प्रत्येक पिढीत संख्या दुप्पट झाली असती.
- सोपे : शुक्राणू 23 + अंडपेशी 23 = युग्मनज 46.
- मध्यम : युग्मनजात 30 गुणसूत्रे असतील तर त्या जातीच्या शुक्राणूत 15.
- परीक्षेसाठी : जननपेशींत निम्मे होणे (अर्धसूत्री विभाजनाने) आणि फलनात जोडले जाणे यामुळे जातीचे DNA स्थिर राहते.
अलैंगिक प्रजनन करणारे जीवही वारशाचे नियम पाळतात, कारण DNA संततीला कॉपी होते.
जननपेशीत पूर्ण 46 गुणसूत्रे असतात असे म्हणणे. त्यात 23 (निम्मी) असतात.
जनुक → प्रथिन → गुणधर्म. गुणसूत्रे : 23 + 23 = 46. आठवणीची युक्ती : "GPT" : Gene (जनुक), Protein (प्रथिन), Trait (गुणधर्म).
फरक ओळखा
| मुद्दा | जनुक | गुणसूत्र |
|---|---|---|
| म्हणजे काय | एका प्रथिनाचा DNA चा भाग | अनेक जनुके वाहणारा DNA चा तुकडा |
| मानवी पेशीत संख्या | हजारो | 46 (23 जोड्या) |
सरावासाठी प्रश्न
- 1जनुक म्हणजे काय?
- 2जनुक गुणधर्म कसा नियंत्रित करते?
- 3गुणसूत्र म्हणजे काय?
- 4मानवी अंडपेशी आणि युग्मनजात किती गुणसूत्रे असतात?
- 5दोन्ही पालकांचे योगदान समान कसे असते?
- 6जननपेशींत 46 असती तर संख्या दुप्पट का झाली असती?
- 7झाड उंच करण्यास एक T पुरेसा का?
- 8एका शरीरपेशीत 20 गुणसूत्रे आहेत. जननपेशीत किती?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1एका प्रथिनाची माहिती देणारा DNA चा भाग.
- 2गुणधर्म घडवणारी प्रथिने (विकरे, संप्रेरके) नियंत्रित करून.
- 3अनेक जनुके वाहणारा DNA चा वेगळा तुकडा.
- 423 आणि 46.
- 5प्रत्येक पालक प्रत्येक जनुकाची एक प्रत (प्रत्येक जोडीतील एक गुणसूत्र) देतो.
- 6संयोगाने दोन पूर्ण संच जुळून 92 झाली असती.
- 7एक चालू प्रत पुरेसे विकर व संप्रेरक बनवते.
- 810.
मानवातील लिंग निर्धारण
नाणेफेक छापा किंवा काटा समान संधीने ठरवते. वडिलांचा शुक्राणू तसाच आहे : तो समान संधीने X किंवा Y वाहतो.
मानवात 22 जोड्या सामान्य गुणसूत्रांच्या आणि एक जोडी लिंग गुणसूत्रांची असते. स्त्री XX; पुरुष XY (Y लहान). प्रत्येक अंडपेशीत X असतो. शुक्राणूत X किंवा Y. म्हणून मुलाचे लिंग वडिलांचा शुक्राणू ठरवतो.
सूत्र / समीकरण : अंडपेशी (X) + शुक्राणू X → मुलगी (XX) · अंडपेशी (X) + शुक्राणू Y → मुलगा (XY) · शक्यता 1 : 1
आकृतीत : आई नेहमी X देते, म्हणून वडील ठरवतात : X म्हणजे मुलगी, Y म्हणजे मुलगा.
मानवातील लिंग निर्धारण
ॲपमध्ये ही आकृती हाताने हलवून बघता येते.
ॲपमध्ये उघडानियम 1 : XX / XY नियम — स्त्रीकडे जुळणारी XX जोडी असते, म्हणून प्रत्येक अंडपेशीला एक X मिळतो. पुरुषाकडे न जुळणारी XY जोडी असते, म्हणून निम्मे शुक्राणू X आणि निम्मे Y वाहतात. मुलीला X दोन्ही पालकांकडून; मुलाला X आईकडून आणि Y वडिलांकडून मिळतो.
- सोपे : मुलाला Y आईकडून मिळूच शकत नाही, कारण स्त्रीकडे Y नसतो.
- मध्यम : तीन मुली असलेल्या जोडप्याला पुढचा मुलगा होण्याची शक्यता 1/2; प्रत्येक जन्म स्वतंत्र असतो.
- परीक्षेसाठी : 1000 जन्मांत सुमारे 500 मुलगे आणि 500 मुली अपेक्षित.
नियम 2 : लिंग ठरवण्याच्या इतर पद्धती — सर्व प्राण्यांत लिंग एकाच पद्धतीने ठरत नाही. काही सरपटणाऱ्या प्राण्यांत अंडी ज्या तापमानात ठेवली जातात त्यावर ते ठरते. गोगलगायींत जीव आयुष्यात लिंग बदलू शकतो, म्हणजे ते जनुकांनी निश्चित नसते. मानवात ते मुख्यतः जनुकीय : X शुक्राणूने मुलगी, Y ने मुलगा; फलनाच्या वेळी निश्चित.
- सोपे : काही पालींमध्ये अंड्याचे तापमान जास्त किंवा कमी असल्याने नर किंवा मादी ठरते.
- मध्यम : मानवी बाळाचे लिंग जन्माला नव्हे, फलनाच्या वेळी निश्चित होते.
- परीक्षेसाठी : मुलाच्या लिंगाला आई जबाबदार नसते : वडिलांचा शुक्राणू (X किंवा Y) ठरवतो.
X आणि Y वाहणारे शुक्राणू जवळजवळ समान संख्येत बनतात.
मुलाच्या लिंगासाठी आईला दोष देणे. तिच्या सर्व अंडपेशींत X असतो; वडिलांचा शुक्राणू ठरवतो.
आई XX नेहमी X देते. वडील XY : X (मुलगी) किंवा Y (मुलगा). शक्यता 1 : 1. आठवणीची युक्ती : "बाबा ठरवतात" : बाबांचा X = मुलगी, बाबांचा Y = मुलगा.
फरक ओळखा
| मुद्दा | स्त्री | पुरुष |
|---|---|---|
| लिंग गुणसूत्रे | XX (जुळणारी) | XY (न जुळणारी) |
| जननपेशी | सर्व अंडपेशींत X | शुक्राणूंत X किंवा Y |
सरावासाठी प्रश्न
- 1स्त्री आणि पुरुषाची लिंग गुणसूत्रे सांगा.
- 2प्रत्येक अंडपेशीत कोणते लिंग गुणसूत्र असते?
- 3मुलाचे लिंग कोण व कसे ठरवतो?
- 4प्रत्येक जन्मात मुलगा होण्याची शक्यता किती?
- 5एका जोडप्याला चार मुली आहेत. पाचवे मूल मुलगा असण्याची शक्यता?
- 6तापमान लिंग ठरवते याचे उदाहरण द्या.
- 7मानवी शुक्राणूत लिंग गुणसूत्रासह किती गुणसूत्रे असतात?
- 8फक्त मुली झाल्याबद्दल आईला दोष देणे चूक का?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1स्त्री XX; पुरुष XY.
- 2X.
- 3वडील : त्यांचा शुक्राणू X (मुलगी) किंवा Y (मुलगा) वाहतो.
- 41/2 (दोनांपैकी एक).
- 51/2; प्रत्येक जन्म स्वतंत्र असतो.
- 6काही सरपटणारे प्राणी (अंड्याचे तापमान).
- 723, त्यात X किंवा Y.
- 8तिच्या अंडपेशींत नेहमी X असतो; शुक्राणू ठरवतो.