धडा ४: संयुक्त राष्ट्रे

अटलांटिक सनदेआधी काय घडले? १४ ऑगस्ट १९४१ ला रुझवेल्ट आणि चर्चिल यांनी न्यूफाउंडलंडजवळ समुद्रात युद्धनौकांवर भेटून एक संयुक्त निवेदन जाहीर केले, ज्याला पुढे अटलांटिक सनद म्हटले गेले. त्यात युद्धोत्तर जगासाठी काही समान तत्त्वे सांगितली होती. स्वाक्षरी केलेली अशी एकच प्रत कधीच नव्हती, हा गमतीचा तपशील.

सनद अमलात आल्यानंतर काय घडले? २५ एप्रिल १९४५ ला सॅन फ्रान्सिस्कोत परिषद सुरू झाली. २६ जून १९४५ ला ५० देशांच्या प्रतिनिधींनी सनदेवर सह्या केल्या; पोलंडने नंतर सही केली, त्यामुळे संस्थापक सदस्य ५१ झाले. २४ ऑक्टोबर १९४५ ला सनद अमलात आली, म्हणून तो दिवस संयुक्त राष्ट्र दिन आहे.

४१ करार, ४५ सनद; २४ ऑक्टोबर = संयुक्त राष्ट्र दिन.

महासभा = सर्व; परिषद = १५; स्थायी = ५.

पलाऊच्या स्वातंत्र्याआधी काय घडले? दुसऱ्या महायुद्धानंतर संयुक्त राष्ट्रांनी काही प्रदेश न्यास प्रदेश म्हणून विकसित राष्ट्रांच्या देखरेखीखाली ठेवले, जेणेकरून ते स्वतंत्र होईपर्यंत त्यांना मदत मिळेल. न्यासपरिषदेचे पहिले अधिवेशन मार्च १९४७ मध्ये झाले. सोमालिया (१९६०) आणि नौरू (१९६८) असे प्रदेश हळूहळू स्वतंत्र होत गेले.

पलाऊच्या स्वातंत्र्यानंतर काय घडले? शेवटचा न्यास प्रदेश पलाऊ १९९४ मध्ये स्वतंत्र झाला. त्यानंतर १ नोव्हेंबर १९९४ ला न्यासपरिषदेने आपले कामकाज स्थगित केले आणि पलाऊ डिसेंबर १९९४ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांचा सदस्य झाला. परिषद कागदोपत्री अजूनही अस्तित्वात आहे.

५४ = आर्थिक-सामाजिक; १५ = न्यायाधीश; ९ वर्षे; ५ वर्षे = महासचिव.

१९४६ च्या ठरावाआधी काय घडले? २२ जून १९४६ ला भारत सरकारने दक्षिण आफ्रिकेतील भारतीय वंशाच्या लोकांना मिळणाऱ्या वागणुकीचा विषय संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेच्या कार्यक्रमात घेण्याची विनंती केली. महासभेपुढे भारताची बाजू मांडणाऱ्या शिष्टमंडळाच्या प्रमुख होत्या विजयालक्ष्मी पंडित.

१९४६ च्या ठरावानंतर काय घडले? ७ आणि ८ डिसेंबर १९४६ ला महासभेत यावर चर्चा झाली आणि ८ डिसेंबरला ठराव ४४(१) पास झाला: तेथील भारतीयांना दिली जाणारी वागणूक सनद आणि कराराच्या जबाबदाऱ्यांशी सुसंगत हवी. हा विषय पुढे दरवर्षी महासभेपुढे येत राहिला आणि १९६२ मध्ये वंशभेदाच्या विषयात विलीन झाला.

लायबेरिया पथकाआधी काय घडले? संयुक्त राष्ट्रांच्या शांतिसेनांत भारताचे सैनिक आणि पोलीस १९५० च्या दशकापासून सहभागी होत आहेत. संयुक्त राष्ट्रांनी लायबेरियासाठी विशेष महिला पोलीस पथक पाठवण्याची विनंती केली, तेव्हा भारताने केंद्रीय राखीव पोलीस दलाच्या महिला जवानांचे पथक निवडले.

लायबेरिया पथकानंतर काय घडले? जानेवारी २००७ मध्ये हे पथक लायबेरियात पोहोचले; संयुक्त राष्ट्रांच्या शांतिसेनेतले ते पहिले केवळ महिलांचे पोलीस पथक होते. ते २०१६ पर्यंत फेरबदल करून दहा वर्षे तेथे सेवा देत राहिले, आणि त्यानंतर लायबेरियातील महिलांनाही पोलीस दलात जाण्याची प्रेरणा मिळाली असे संयुक्त राष्ट्रांच्या प्रतिनिधींनी म्हटले.

४६ = वंशभेदाचा प्रश्न; २००७ = महिला पथक.