K2KARAKORAM
मराठीEnglish
ॲप उघडा

४थी शिष्यवृत्ती · बुद्धिमत्ता चाचणी

गटातील पद (Term that belongs to a set)

5 संकल्पना · उत्तरांसह 40 सराव प्रश्न · वाचन मोफत

हा धडा या भाषेतही: English

शब्दांचा गट : वर्ग ओळखा

रोजच्या जीवनातून

फळवाल्याकडे आंबा, केळे आणि पेरू ठेवले आहेत. तुम्ही कोणते आणखी घ्याल? द्राक्ष, कारण तेही फळ आहे; कांदा नाही, तो भाजी आहे. गटासारखे असलेले नवे पद निवडणे म्हणजे गटातील पद ओळखणे.

सोपी व्याख्या

येथे आधी गट (एका कुटुंबातील काही पदे) दिलेला असतो. गटातील सर्वांना जोडणारा निकष शोधा आणि चार पर्यायांपैकी जो त्या निकषात बसतो तो निवडा. "निकषात न बसणारे" धड्यापेक्षा हा उलट प्रकार आहे : तेथे वेगळा शोधायचा, येथे बसणारा शोधायचा.

गटातील पद कसे शोधायचे

पायरीकाय करायचे
1गटातील सर्वांना जोडणारा निकष शोधा
2प्रत्येक पर्याय त्या निकषाला लावा
3जो बसतो तो निवडा; बाकीचे बाद
1
नियम 1

आधी गटाचा निकष (वर्ग) शोधा : फळे, भाज्या, प्राणी, पक्षी, वार, महिने.

  • उदा. आंबा, केळे, पेरू : निकष फळे.
2
नियम 2

पर्याय एकेक करून निकषाला लावा.

  • उदा. बटाटा (भाजी) नाही, द्राक्ष (फळ) होय, कांदा (भाजी) नाही, गाजर (भाजी) नाही.
3
नियम 3

वर्गात एकच पर्याय बसला पाहिजे. दोन बसले तर निकष आणखी नेमका करा.

  • उदा. गट सोमवार, बुधवार, शुक्रवार : निकष वार; पर्यायांत "रविवार" हा एकच वार.
4
नियम 4

दिसण्यावरून नाही, गुणधर्मावरून निवडा : फुले, पक्षी, वाहने हे गुणधर्म.

  • उदा. गुलाब, मोगरा, चाफा : फुले. झेंडू फूल आहे; पिंपळ झाड, आंबा फळ, गहू धान्य.
उदाहरण 1 · सोपे

आंबा, केळे, पेरू यांच्या गटातील पद कोणते? (1) बटाटा (2) द्राक्ष (3) कांदा (4) गाजर

  1. निकष : फळे.
  2. द्राक्ष हे फळ. उत्तर : (2) द्राक्ष.
उदाहरण 2 · मध्यम

सोमवार, बुधवार, शुक्रवार यांच्या गटातील पद कोणते? (1) मे (2) रविवार (3) हिवाळा (4) पूर्व

  1. निकष : आठवड्याचे वार.
  2. रविवार हा वार. उत्तर : (2) रविवार.
उदाहरण 3 · परीक्षेसारखे

गुलाब, मोगरा, चाफा यांच्या गटातील पद कोणते? (1) पिंपळ (2) झेंडू (3) आंबा (4) गहू

  1. निकष : फुले.
  2. पिंपळ झाड, आंबा फळ, गहू धान्य; झेंडू फूल. उत्तर : (2) झेंडू.
लक्षात ठेवा

आधी निकष, मग पर्याय. निकष माहीत नसेल तर पर्यायांकडे पाहू नका.

सामान्य चूक

पहिलाच ओळखीचा पर्याय निवडणे. सर्व पर्याय निकषाला लावून पाहा.

शॉर्टकट

आठवणीची युक्ती : "आधी गटाचा निकष, मग पर्याय एकेक."

शॉर्टकट

निकष लगेच सुचला नाही तर वर्ग, उपयोग आणि ठिकाण ही तीन नावे आठवा.

फरक ओळखा

धडाकाय शोधायचे
निकषात न बसणारेगटातील वेगळा
गटातील पदगटात बसणारे
सहसंबंधतसेच नाते

सरावासाठी प्रश्न

सोपे
  1. 1कावळा, चिमणी, मोर यांच्या गटातील पद कोणते? (1) वाघ (2) घार (3) मासा (4) कासव
  2. 2लाल, पिवळा, निळा यांच्या गटातील पद कोणते? (1) हिरवा (2) सोमवार (3) गोल (4) चौरस
  3. 3बस, ट्रक, कार यांच्या गटातील पद कोणते? (1) जहाज (2) विमान (3) रिक्षा (4) बैल
मध्यम
  1. 4पेन्सिल, पेन, खडू यांच्या गटातील पद कोणते? (1) कात्री (2) फळा (3) वही (4) स्केचपेन
  2. 5दिल्ली, मुंबई, कोलकाता यांच्या गटातील पद कोणते? (1) गंगा (2) चेन्नई (3) हिमालय (4) मराठी
  3. 6गहू, तांदूळ, ज्वारी यांच्या गटातील पद कोणते? (1) मूग (2) बाजरी (3) तूर (4) हरभरा
आव्हानात्मक
  1. 7उत्तर, दक्षिण, पूर्व यांच्या गटातील पद कोणते? (1) आकाश (2) पश्चिम (3) सूर्य (4) चंद्र
  2. 8जून, जुलै, ऑगस्ट यांच्या गटातील पद कोणते? (1) बुधवार (2) सप्टेंबर (3) पावसाळा (4) शनिवार
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
  1. 1(2) घार (पक्षी).
  2. 2(1) हिरवा (रंग).
  3. 3(3) रिक्षा (रस्त्यावर चालणारे वाहन).
  4. 4(4) स्केचपेन (लिहिण्याचे साधन).
  5. 5(2) चेन्नई (शहर).
  6. 6(2) बाजरी (धान्य).
  7. 7(2) पश्चिम (दिशा).
  8. 8(2) सप्टेंबर (महिना).

शब्दांचा गट : उपयोग आणि गुणधर्म

रोजच्या जीवनातून

स्वयंपाकघरात चमचा, वाटी आणि ताट एकत्र ठेवतात, कारण ती जेवणाची भांडी आहेत. त्यांच्यात पातेलेही येते. कधी गट वर्गावरून नाही तर उपयोगावरून बनतो.

सोपी व्याख्या

गट कधी उपयोग (कापणे, लिहिणे, खाणे) किंवा गुणधर्म (मांसाहारी, प्रकाश देणारे, कपड्याचा धागा) यावरून बनलेला असतो. तो निकष शोधून तसाच पर्याय निवडा.

उपयोग आणि गुणधर्म

निकषउदाहरण गट
आहारसिंह, वाघ, चित्ता (मांसाहारी)
जागानाव, जहाज, बोट (पाण्यावर)
उपयोगकात्री, सुरी, विळा (कापणे)
गुणसूर्य, तारा, दिवा (प्रकाश देणारे)
1
नियम 1

पदे काय खातात किंवा काय करतात ते पाहा (आहार, काम).

  • उदा. सिंह, वाघ, चित्ता : मांसाहारी. लांडगा मांसाहारी.
2
नियम 2

पदे कुठे असतात ते पाहा (पाण्यावर, जमिनीवर, हवेत).

  • उदा. नाव, जहाज, बोट : पाण्यावरची साधने. होडी पाण्यावरची.
3
नियम 3

पदांचा उपयोग काय ते पाहा.

  • उदा. कात्री, सुरी, विळा : कापण्याची साधने. कुऱ्हाड कापते.
4
नियम 4

पदांमध्ये कोणता खास गुण आहे ते पाहा (प्रकाश देते, गोड, मऊ).

  • उदा. सूर्य, तारा, दिवा : स्वतः प्रकाश देतात. विजेरी (टॉर्च) प्रकाश देते; चंद्र फक्त प्रकाश परावर्तित करतो.
उदाहरण 1 · सोपे

सिंह, वाघ, चित्ता यांच्या गटातील पद कोणते? (1) गाय (2) लांडगा (3) बकरी (4) हरीण

  1. निकष : मांसाहारी प्राणी.
  2. लांडगा मांसाहारी; गाय, बकरी, हरीण शाकाहारी. उत्तर : (2) लांडगा.
उदाहरण 2 · मध्यम

नाव, जहाज, बोट यांच्या गटातील पद कोणते? (1) बस (2) होडी (3) सायकल (4) विमान

  1. निकष : पाण्यावर चालणारी साधने.
  2. होडी पाण्यावर चालते. उत्तर : (2) होडी.
उदाहरण 3 · परीक्षेसारखे

सूर्य, तारा, दिवा यांच्या गटातील पद कोणते? (1) चंद्र (2) विजेरी (3) दगड (4) पुस्तक

  1. निकष : स्वतः प्रकाश देणारे.
  2. विजेरीतला दिवा स्वतः प्रकाश देतो; चंद्र प्रकाश परावर्तित करतो. उत्तर : (2) विजेरी.
लक्षात ठेवा

गट कधी वर्गावरून नाही तर उपयोग किंवा गुणधर्मावरून असतो; तोच निकष घ्या.

सामान्य चूक

"सारखी दिसतात" यावरून निवडणे. दिसण्यापेक्षा उपयोग आणि गुणधर्म पाहा.

शॉर्टकट

आठवणीची युक्ती : "खातो काय? राहतो कुठे? उपयोग काय? गुण कोणता?"

शॉर्टकट

गट आणि पर्याय दोन्ही एका वाक्यात सांगा : "हे सर्व ___ आहेत".

फरक ओळखा

निकषउदाहरण
आहारसिंह : मांसाहारी
जागानाव : पाण्यावर
उपयोगकात्री : कापणे

सरावासाठी प्रश्न

सोपे
  1. 1कापूस, लोकर, रेशीम यांच्या गटातील पद कोणते? (1) नायलॉन (2) दगड (3) लाकूड (4) काच
  2. 2चमचा, वाटी, ताट यांच्या गटातील पद कोणते? (1) खुर्ची (2) पातेले (3) फळा (4) पडदा
  3. 3डोळा, कान, नाक यांच्या गटातील पद कोणते? (1) हात (2) जीभ (3) पाय (4) पोट
मध्यम
  1. 4तलाव, नदी, समुद्र यांच्या गटातील पद कोणते? (1) डोंगर (2) विहीर (3) शेत (4) रस्ता
  2. 5शिक्षक, डॉक्टर, वकील यांच्या गटातील पद कोणते? (1) कुत्रा (2) शेतकरी (3) घर (4) झाड
  3. 6पुस्तक, वही, वर्तमानपत्र यांच्या गटातील पद कोणते? (1) खुर्ची (2) मासिक (3) सुई (4) दगड
आव्हानात्मक
  1. 7कात्री, सुरी, विळा यांच्या गटातील पद कोणते? (1) चमचा (2) कुऱ्हाड (3) हातोडा (4) पेन
  2. 8साखर, मध, गूळ यांच्या गटातील पद कोणते? (1) मीठ (2) लिंबू (3) जिलबी (4) मिरची
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
  1. 1(1) नायलॉन (कपड्याचा धागा).
  2. 2(2) पातेले (जेवणाचे भांडे).
  3. 3(2) जीभ (ज्ञानेंद्रिय).
  4. 4(2) विहीर (पाण्याचा साठा).
  5. 5(2) शेतकरी (माणसांची कामे).
  6. 6(2) मासिक (वाचण्याचे साहित्य).
  7. 7(2) कुऱ्हाड (कापणारे साधन).
  8. 8(3) जिलबी (गोड पदार्थ).

संख्यांचा गट : सम, विषम आणि पाढे

रोजच्या जीवनातून

5, 10, 15 म्हटले की पुढचे 20 आपोआप आठवते, कारण ते पाच च्या पाढ्यातले आहे. संख्यांच्या गटातही असेच निकष असतात : सम-विषम, पाढा, शेवटचा अंक.

सोपी व्याख्या

संख्यांचा गट दिला असेल तर सर्व संख्यांना बसणारा निकष शोधा (सम, विषम, पाढा, शेवटचा अंक). मग पर्यायांतील संख्या त्या निकषात बसते का ते पाहा.

संख्यांचे निकष

निकषउदाहरण गट
सम2, 4, 6
विषम1, 3, 5
पाढा14, 28, 42 (सातचा पाढा)
शेवटचा अंक13, 23, 33 (शेवटी 3)
1
नियम 1

सम की विषम ते पाहा.

  • उदा. 2, 4, 6 सम. पर्यायांत 8 सम; 9, 11, 15 विषम.
2
नियम 2

एकाच पाढ्यात येतात का ते पाहा.

  • उदा. 14, 28, 42 सातच्या पाढ्यात. 56 = 7 × 8.
3
नियम 3

सर्वांचा शेवटचा अंक सारखा आहे का ते पाहा.

  • उदा. 13, 23, 33 : शेवटी 3. पर्यायांत 43.
4
नियम 4

एकाहून जास्त पर्याय बसले तर आणखी नेमका निकष शोधा.

  • उदा. 10, 20, 30 सम आहेत, पण दहाच्या पाढ्यात आहेत; पर्यायांत 40 एकच दहाच्या पाढ्यात.
उदाहरण 1 · सोपे

2, 4, 6 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 9 (2) 8 (3) 11 (4) 15

  1. 2, 4, 6 सम संख्या.
  2. 8 सम; इतर विषम. उत्तर : (2) 8.
उदाहरण 2 · मध्यम

14, 28, 42 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 56 (2) 50 (3) 60 (4) 45

  1. सर्व सातच्या पाढ्यात : 7 × 2, 7 × 4, 7 × 6.
  2. 56 = 7 × 8. उत्तर : (1) 56.
उदाहरण 3 · परीक्षेसारखे

22, 33, 44 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 54 (2) 66 (3) 70 (4) 75

  1. सर्व अकराच्या पाढ्यात : 11 × 2, 11 × 3, 11 × 4.
  2. 66 = 11 × 6. उत्तर : (2) 66.
लक्षात ठेवा

संख्यांना एकेक करून निकष लावा : सम-विषम, पाढा, शेवटचा अंक.

सामान्य चूक

फक्त सम-विषम पाहणे. 14, 28, 42 सम आहेत, पण सर्वांचा खरा निकष सातचा पाढा.

शॉर्टकट

आठवणीची युक्ती : "सम-विषम, पाढा, शेवटचा अंक : तीन तपासण्या."

शॉर्टकट

गटातील पहिल्या दोन संख्यांचा फरक काढा; तोच पाढ्याचा आकडा असतो.

फरक ओळखा

गटनिकष
2, 4, 6सम संख्या
14, 28, 42सातचा पाढा
13, 23, 33शेवटचा अंक 3

सरावासाठी प्रश्न

सोपे
  1. 11, 3, 5 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 7 (2) 8 (3) 10 (4) 12
  2. 210, 20, 30 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 35 (2) 40 (3) 45 (4) 55
  3. 36, 12, 18 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 20 (2) 24 (3) 28 (4) 32
मध्यम
  1. 49, 18, 27 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 30 (2) 36 (3) 40 (4) 44
  2. 54, 8, 12 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 14 (2) 16 (3) 18 (4) 22
  3. 613, 23, 33 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 43 (2) 44 (3) 45 (4) 46
आव्हानात्मक
  1. 72, 3, 5, 7 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 9 (2) 11 (3) 15 (4) 21
  2. 81, 4, 9, 16 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 20 (2) 24 (3) 25 (4) 30
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
  1. 1(1) 7 (विषम).
  2. 2(2) 40 (दहाचा पाढा).
  3. 3(2) 24 (सहाचा पाढा).
  4. 4(2) 36 (नऊचा पाढा).
  5. 5(2) 16 (चारचा पाढा).
  6. 6(1) 43 (शेवटचा अंक 3).
  7. 7(2) 11 (मूळ संख्या).
  8. 8(3) 25 (वर्ग संख्या; 5 × 5).

संख्यांचा गट : वर्ग, मूळ संख्या आणि अंकांची बेरीज

रोजच्या जीवनातून

4, 9, 25 हे कुठे पाहिले? 2 × 2, 3 × 3, 5 × 5. पाढ्यात न मिळणाऱ्या अशा गटांना दुसरा निकष लागतो : वर्ग, मूळ संख्या किंवा अंकांची बेरीज.

सोपी व्याख्या

जर सम-विषम, पाढा, शेवटचा अंक यांपैकी कोणताही निकष लागला नाही तर वर्ग संख्या, मूळ संख्या (फक्त 1 आणि स्वतःने भाग जाणारी) आणि अंकांची बेरीज हे निकष तपासा.

पुढचे निकष

निकषउदाहरण गट
वर्ग16, 25, 36
घन1, 8, 27, 64
मूळ संख्या11, 13, 17
अंकांची बेरीज13, 22, 31 (बेरीज 4)
1
नियम 1

वर्ग ओळखा : संख्या दोनदा गुणून आली आहे का (4 = 2 × 2, 9 = 3 × 3).

  • उदा. 16, 25, 36 : 4², 5², 6². पुढचा 49.
2
नियम 2

घन ओळखा : तीनदा गुणून आलेली संख्या (8 = 2 × 2 × 2).

  • उदा. 1, 8, 27, 64 : घन संख्या. पुढचा 125.
3
नियम 3

मूळ संख्या ओळखा : फक्त 1 आणि स्वतःने भाग जाणारी.

  • उदा. 11, 13, 17, 19 : मूळ संख्या.
4
नियम 4

अंकांची बेरीज सारखी आहे का ते पाहा.

  • उदा. 13, 22, 31 : 1 + 3, 2 + 2, 3 + 1 = 4. 40 मध्ये 4 + 0 = 4.
उदाहरण 1 · सोपे

13, 22, 31 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 40 (2) 35 (3) 44 (4) 50

  1. सर्वांच्या अंकांची बेरीज 4.
  2. 40 मध्ये 4 + 0 = 4; इतरांत 8, 8, 5. उत्तर : (1) 40.
उदाहरण 2 · मध्यम

4, 9, 25 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 16 (2) 49 (3) 36 (4) 64

  1. 4 = 2², 9 = 3², 25 = 5² : मूळ संख्यांचे वर्ग.
  2. 49 = 7². उत्तर : (2) 49.
उदाहरण 3 · परीक्षेसारखे

11, 13, 17 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 21 (2) 27 (3) 19 (4) 25

  1. सर्व मूळ संख्या.
  2. 21 = 3 × 7, 27 = 3 × 9, 25 = 5 × 5; 19 मूळ. उत्तर : (3) 19.
लक्षात ठेवा

वर्ग, घन, मूळ संख्या आणि अंकांची बेरीज : हे चार निकष पाढ्याच्या खालोखाल तपासा.

सामान्य चूक

1 ला मूळ संख्या धरणे. 1 ही मूळ संख्या नाही; मूळ संख्येला दोन भाजक असतात.

शॉर्टकट

आठवणीची युक्ती : "वर्ग, घन, मूळ, बेरीज : आधी पाढा, मग हे."

शॉर्टकट

पहिले वर्ग आठवा : 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100.

फरक ओळखा

गटनिकष
16, 25, 36वर्ग
1, 8, 27घन
23, 29, 31मूळ संख्या

सरावासाठी प्रश्न

सोपे
  1. 114, 23, 32 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 41 (2) 43 (3) 52 (4) 60
  2. 21, 8, 27, 64 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 100 (2) 125 (3) 150 (4) 200
  3. 316, 25, 36 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 40 (2) 45 (3) 49 (4) 50
मध्यम
  1. 423, 29, 31 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 33 (2) 35 (3) 37 (4) 39
  2. 512, 18, 24, 30 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 32 (2) 34 (3) 36 (4) 38
  3. 6100, 121, 144 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 160 (2) 169 (3) 175 (4) 180
आव्हानात्मक
  1. 721, 35, 49 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 56 (2) 63 (3) 70 (4) 72
  2. 826, 34, 43 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 62 (2) 63 (3) 52 (4) 41
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
  1. 1(1) 41 (अंकांची बेरीज 5).
  2. 2(2) 125 (घन; 5 × 5 × 5).
  3. 3(3) 49 (वर्ग; 7 × 7).
  4. 4(3) 37 (मूळ संख्या).
  5. 5(3) 36 (सहाचा पाढा).
  6. 6(2) 169 (वर्ग; 13 × 13).
  7. 7(2) 63 (सातचा पाढा आणि विषम; 56, 70, 72 सम).
  8. 8(1) 62 (अंकांचा गुणाकार 12 : 2 × 6, 3 × 4, 4 × 3, 6 × 2).

मिश्र प्रश्न आणि परीक्षेच्या युक्त्या

रोजच्या जीवनातून

मित्र म्हणतो, "2, 4, 8 सारखी संख्या सांग." तू "12" म्हणालास तर तो म्हणेल, "नाही, 16." कारण 12 सम आहे, पण 2, 4, 8 मध्ये दुप्पट-दुप्पट होते. जो निकष चार पर्यायांपैकी तिघांना बाद करतो, तोच खरा.

सोपी व्याख्या

एकाच गटाला दोन निकष बसू शकतात. जो निकष चार पर्यायांतून फक्त एकच पर्याय निवडतो तो खरा निकष. शब्द, संख्या आणि अक्षरे तिन्हीत ही युक्ती चालते.

सर्व निकषांची यादी

गटनिकष
शब्दवर्ग, उपयोग, जागा, आहार
संख्यासम-विषम, पाढा, शेवटचा अंक
विशेष संख्यावर्ग, घन, मूळ, दुप्पट-दुप्पट
अक्षरेस्वर, सम स्थान, एकाआड एक
1
नियम 1

जो निकष गटातील सर्वांना बसतो तो शोधा.

  • उदा. 2, 4, 8 : सम आणि दुप्पट-दुप्पट असे दोन निकष.
2
नियम 2

प्रत्येक निकष पर्यायांना लावा; तो एकच पर्याय निवडला पाहिजे.

  • उदा. "सम" निकष 12, 16, 20, 24 सर्वांना बसतो; म्हणून तो चालत नाही.
3
नियम 3

जो निकष एकच पर्याय निवडतो तोच घ्या.

  • उदा. "दुप्पट-दुप्पट" : 2, 4, 8, 16. पर्यायांत 16.
4
नियम 4

अक्षरांच्या गटात स्वर किंवा अक्षराचा क्रमांक पाहा.

  • उदा. A, E, I : स्वर. पर्यायांत O.
उदाहरण 1 · सोपे

2, 4, 8 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 12 (2) 16 (3) 20 (4) 24

  1. सम हा निकष चारही पर्यायांना बसतो, म्हणून तो चालत नाही.
  2. दुप्पट-दुप्पट : 2, 4, 8, 16. उत्तर : (2) 16.
उदाहरण 2 · मध्यम

पोपट, कबूतर, चिमणी यांच्या गटातील पद कोणते? (1) वटवाघूळ (2) कावळा (3) मासा (4) साप

  1. निकष : पक्षी.
  2. कावळा पक्षी; वटवाघूळ पक्षी नाही. उत्तर : (2) कावळा.
उदाहरण 3 · परीक्षेसारखे

1, 8, 27 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 36 (2) 49 (3) 64 (4) 81

  1. 1, 8, 27 घन संख्या : 1³, 2³, 3³.
  2. 64 = 4³; 36, 49, 81 वर्ग आहेत, घन नाहीत. उत्तर : (3) 64.
लक्षात ठेवा

जो निकष एकच पर्याय निवडतो तोच खरा निकष.

सामान्य चूक

पहिला सुचलेला निकष शेवटपर्यंत धरून ठेवणे. तो तीन पर्यायांना बसला तर बदला.

शॉर्टकट

आठवणीची युक्ती : "एकच पर्याय निवडणारा निकष खरा."

शॉर्टकट

निकष बसला की उरलेले तीन पर्याय बाद करा; एक उरला की तो उत्तर.

फरक ओळखा

निकषाचा निकालअर्थ
एकच पर्याय बसतोनिकष बरोबर
चारही पर्याय बसतातनिकष बदला
एकही पर्याय बसत नाहीनिकष चुकला

सरावासाठी प्रश्न

सोपे
  1. 13, 6, 12 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 15 (2) 18 (3) 24 (4) 30
  2. 2मांजर, कुत्रा, ससा यांच्या गटातील पद कोणते? (1) पोपट (2) गाय (3) मासा (4) साप
  3. 31, 4, 9 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 10 (2) 12 (3) 16 (4) 18
मध्यम
  1. 4A, E, I यांच्या गटातील अक्षर कोणते? (1) K (2) O (3) P (4) R
  2. 5B, D, F यांच्या गटातील अक्षर कोणते? (1) H (2) G (3) I (4) K
  3. 65, 7, 11 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 9 (2) 13 (3) 15 (4) 21
आव्हानात्मक
  1. 710, 15, 20 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 22 (2) 25 (3) 28 (4) 32
  2. 87, 14, 21 यांच्या गटातील संख्या कोणती? (1) 24 (2) 28 (3) 30 (4) 32
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
  1. 1(3) 24 (दुप्पट-दुप्पट : 3, 6, 12, 24).
  2. 2(2) गाय (चार पायांचे प्राणी).
  3. 3(3) 16 (वर्ग संख्या).
  4. 4(2) O (स्वर).
  5. 5(1) H (क्रमांक 2, 4, 6, 8 : सम स्थानावरची अक्षरे).
  6. 6(2) 13 (मूळ संख्या).
  7. 7(2) 25 (पाचचा पाढा).
  8. 8(2) 28 (सातचा पाढा).

संपूर्ण धड्याची झटपट उजळणी

विषयआठवणीची युक्ती
शब्द : वर्गआधी गटाचा निकष, मग पर्याय एकेक
शब्द : उपयोग, गुणधर्मखातो काय? राहतो कुठे? उपयोग काय? गुण कोणता?
संख्या : सम, पाढासम-विषम, पाढा, शेवटचा अंक
संख्या : वर्ग, मूळवर्ग, घन, मूळ, बेरीज
मिश्रएकच पर्याय निवडणारा निकष खरा
तपासणीनिवडलेला पर्याय गटासारखा आहे का?

🎯 परीक्षेसाठी सर्वाधिक महत्त्वाचे मुद्दे

  • आधी गटाचा निकष शोधा; मग पर्याय एकेक करून लावा.
  • शब्दांत वर्ग, आहार, जागा आणि उपयोग पाहा.
  • संख्यांत सम-विषम, पाढा आणि शेवटचा अंक तपासा.
  • नंतर वर्ग, घन, मूळ संख्या आणि अंकांची बेरीज तपासा.
  • जो निकष चार पर्यायांतून एकच पर्याय निवडतो तोच खरा.
  • हा धडा "निकषात न बसणारे" च्या उलट आहे : येथे बसणारा शोधायचा.
  • उत्तर निवडल्यावर ते गटासारखे आहे का ते पुन्हा तपासा.
🧠 अभ्यासमंत्र

"गटाचा निकष शोधा; जो एकच पर्याय निवडतो तो खरा."