धडा ६: वातावरण

पृथ्वीभोवती असलेल्या वायूंच्या आवरणाला वातावरण म्हणतात. त्यामुळे आपले सूर्याच्या उष्णतेपासून संरक्षण होते आणि जीवनासाठी लागणारी हवा सतत मिळते.

बाष्प म्हणजे पाण्याचे वायुरूप. समुद्र, नद्या, तलाव आणि जमिनीवरून होणाऱ्या बाष्पीभवनामुळे ते हवेत येते. धूलिकण म्हणजे हवेत तरंगणारे अतिसूक्ष्म घन कण.

पृथ्वीभोवतीच्या रिकाम्या अवकाशात वातावरण पृष्ठभागापासून सुमारे १००० किमी उंचीपर्यंत पसरले आहे. जमिनीजवळ ते दाट असते आणि उंचीबरोबर विरळ होत अवकाशात मिसळते. तापमानानुसार त्याचे पाच थर मानतात.

ओझोन हा ऑक्सिजनचाच एक प्रकार असलेला वायू आहे. जमिनीजवळ त्याचे प्रमाण कमी असते; समुद्रसपाटीपासून सुमारे २५ ते ४० किमी उंचीवर त्याचे प्रमाण सर्वाधिक असते, म्हणून त्या भागाला ‘ओझोन थर’ म्हणतात.