धडा 2: भारत आणि त्याचे शेजारी

भूमीवरचा शेजारी देश आपल्याशी जमिनीची सीमा वाटून घेतो. सागरी शेजारी देश समुद्र किंवा महासागराने आपल्याशी जोडलेला असतो. भारताची जमिनीची सीमा सुमारे 15,100 किमी आहे आणि तीन बाजूंना समुद्र आहे, म्हणून दोन्ही प्रकारचे शेजारी आहेत.

चीन हिमालयाने भारतापासून वेगळा आहे; बौद्ध धर्म हा दोघांना जोडणारा सांस्कृतिक दुवा आहे. पाकिस्तान 1947 च्या फाळणीपूर्वी भारताचाच भाग होता. बांगलादेश पूर्वी पूर्व पाकिस्तान होता, तो 1971 मध्ये जन्मला आणि भारताशी बांगला भाषा व नदीप्रणाली वाटून घेतो.

नेपाळ आणि भारत यांच्यात 1950 च्या शांतता व मैत्री करारानुसार खुली सीमा आहे. भूतान हे हिमालयातील भूवेष्टित राज्य असून भारत तेथे जलविद्युत प्रकल्पांना मदत करतो. म्यानमार हे भारताचे आग्नेय आशियाचे प्रवेशद्वार आहे. अफगाणिस्तान प्राचीन उत्तरापथ व्यापारमार्गाने भारताशी जोडलेले होते.

श्रीलंका अरुंद पाल्क सामुद्रधुनीच्या पलीकडे आहे; सर्वात जवळच्या ठिकाणी अंतर फक्त सुमारे 32 किमी. मालदीव मध्ये 1,100 हून जास्त लहान बेटे असून मिनिकॉयपासून सुमारे 130 किमी आहे. थायलंड इसवी सनापूर्वी तिसऱ्या शतकापासून समुद्रमार्गे भारताशी जोडलेला आहे.

प्राचीन भारतात बौद्ध धर्माचे तीन मुख्य पंथ वाढले आणि शेजाऱ्यांपर्यंत पोहोचले : थेरवाद, महायान आणि वज्रयान. 1985 मध्ये शेजारी देशांनी विकासातील सहकार्यासाठी सार्क (SAARC) स्थापन केली.