द्राव्य, द्रावक आणि द्रावण
चहात एक चमचा साखर ढवळली की ती दिसेनाशी होते, तरी शेवटचा घोट पहिल्या घोटाइतकाच गोड लागतो. लिंबू सरबताची चव वरपासून खालपर्यंत सारखीच असते.
द्रावण म्हणजे समांगी मिश्रण. जो भाग विरघळतो तो द्राव्य आणि जो भाग विरघळवतो तो द्रावक. द्राव्य + द्रावक = द्रावण.
मुख्य कल्पना 1 : द्राव्य आणि द्रावक — स्थायू द्रवात विरघळतो तेव्हा स्थायू द्राव्य आणि द्रव द्रावक असतो. दोन द्रव मिसळतात तेव्हा कमी प्रमाणात असलेल्याला द्राव्य आणि दुसऱ्याला द्रावक म्हणतात. घट्ट साखरेच्या पाकात पाण्यापेक्षा साखर खूप जास्त असते, तरी पाण्यालाच द्रावक म्हणतात.
- सोपे : खारट पाण्यात मीठ द्राव्य आणि पाणी द्रावक आहे.
- मध्यम : 5 mL शाई 200 mL पाण्यात मिसळली, तर शाई हे द्राव्य आहे.
- परीक्षा-प्रकार : एका पाकात 100 mL पाण्यात 300 g साखर आहे; तरी पाणी द्रावक आणि साखर द्राव्य आहे.
आकृतीत : द्राव्य द्रावकात नाहीसे होते आणि परिणामी द्रावण सगळीकडे सारखे दिसते.
मुख्य कल्पना 2 : द्रावण की नाही? — द्रावणाचा प्रत्येक थेंब सारखाच दिसतो आणि सारखाच लागतो. पाण्यात साखर किंवा मीठ घातले तर द्रावण मिळते. खडूची पूड, वाळू किंवा लाकडाचा भुसा पाण्यात घातला तर नाही, कारण कण समान पसरत नाहीत आणि खाली बसतात. हवेसारखे वायूंचे मिश्रणही समांगी असते, म्हणून ते वायूंचे द्रावण आहे. पाणी चांगले द्रावक आहे कारण ते साखर, मीठ अशा अनेक गोष्टी विरघळवते, पण तेल नाही.
- सोपे : पाण्यातील मीठ हे द्रावण; पाण्यातील वाळू नाही.
- मध्यम : हवा हे वायूंचे द्रावण आहे कारण ते समांगी मिश्रण आहे.
- परीक्षा-प्रकार : पाण्यातील खडूची पूड असमांगी मिश्रण देते, म्हणून ते द्रावण नाही.
आकृतीत : सगळीकडे सारखी दिसणारी मिश्रणे द्रावणे असतात; ज्यांत कण खाली बसतात ती नसतात.
द्राव्य द्रावकात विरघळून द्रावण बनते आणि द्रावण नेहमी समांगी असते.
द्रवाला द्राव्य म्हणणे. स्थायू द्रवात विरघळतो तेव्हा स्थायू हे द्राव्य असते.
विरघळणारा स्थायू म्हणजे द्राव्य. आठवणीची युक्ती : द्राव्य घसरून आत जाते, द्रावक त्याला गिळते.
फरक ओळखा
| वैशिष्ट्य | द्राव्य | द्रावक |
|---|---|---|
| काम | विरघळते | विरघळवते |
| प्रमाण (दोन द्रव) | कमी | जास्त |
| उदाहरण | साखर | पाणी |
सरावासाठी प्रश्न
- 1द्रावण म्हणजे काय?
- 2खारट पाण्यातील द्राव्य आणि द्रावक सांगा.
- 3पाण्यात मिसळलेली खडूची पूड म्हणजे द्रावण आहे का?
- 4सरबताचा प्रत्येक घोट सारखाच का लागतो?
- 5शाई भरपूर पाण्यात मिसळली आहे. द्राव्य कोणते?
- 6घट्ट पाकात पाण्यापेक्षा साखर जास्त आहे. तरी द्रावक कोणाला म्हणतात?
- 7द्रावण आहे की नाही ते सांगा : साखरेचा चहा, पाण्यात भुसा, हवा, पाण्यात वाळू.
- 8एक विद्यार्थी म्हणतो की जास्त प्रमाणात असलेला पदार्थ नेहमीच द्रावक असतो. हे नेहमी खरे आहे का?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1द्रावकात द्राव्य विरघळलेले समांगी मिश्रण.
- 2मीठ द्राव्य आहे आणि पाणी द्रावक आहे.
- 3नाही. खडू समान पसरत नाही आणि खाली बसतो, म्हणून ते असमांगी मिश्रण आहे.
- 4कारण सरबत हे द्रावण आहे, ज्यात भाग समान पसरलेले असतात.
- 5शाई, कारण ती कमी प्रमाणात आहे.
- 6पाणी, कारण स्थायू द्रवात विरघळतो तेव्हा स्थायू द्राव्य आणि द्रव द्रावक असतो.
- 7साखरेचा चहा : हो; पाण्यात भुसा : नाही; हवा : हो; पाण्यात वाळू : नाही.
- 8नाही. दोन द्रवांसाठी ते खरे आहे, पण स्थायू द्रवात विरघळतो तेव्हा स्थायू जास्त असला तरी द्रव हेच द्रावक असते, जसे पाकात.
संपृक्तता, संहती आणि विद्राव्यता
लहान कप चहात काही चमचे साखर घातल्यावर पुढचा चमचा नुसता तळाशी बसतो. गरम चहा थंड पाण्याच्या ग्लासपेक्षा जास्त साखर सामावतो.
विद्राव्यता म्हणजे दिलेल्या तापमानाला ठराविक प्रमाणातील द्रावकात विरघळणारे द्राव्याचे सर्वाधिक प्रमाण.
मुख्य कल्पना 1 : असंपृक्त आणि संपृक्त — असंपृक्त द्रावणात आणखी द्राव्य विरघळू शकते. संपृक्त द्रावणात त्या तापमानाला आणखी द्राव्य विरघळत नाही, म्हणून जादा द्राव्य तळाशी बसते.
- सोपे : घातलेले मीठ तळाशी बसले तर द्रावण संपृक्त आहे.
- मध्यम : आणखी एक चमचा साखर विरघळली, तर द्रावण असंपृक्त होते.
- परीक्षा-प्रकार : तळाशी न विरघळलेला स्थायू असलेले द्रावण त्या तापमानाला संपृक्त असते, कारण ते आणखी विरघळवू शकत नाही.
आकृतीत : पहिल्या बीकरमध्ये आणखी द्राव्य मावते, दुसरे भरले आहे आणि तिसऱ्यात जादा द्राव्य तळाशी बसते.
मुख्य कल्पना 2 : संहती आणि तापमान — संहती म्हणजे ठराविक प्रमाणातील द्रावणातील द्राव्याचे प्रमाण. कमी द्राव्य असलेले द्रावण सौम्य आणि जास्त असलेले संहत; हे शब्द दोन द्रावणांची तुलना करतात. बहुतेक स्थायूंची विद्राव्यता तापमान वाढल्यावर वाढते, म्हणून कोमट पाणी जास्त विरघळवते.
- सोपे : तेवढ्याच पाण्यात जास्त द्राव्य म्हणजे जास्त संहत द्रावण.
- मध्यम : 100 mL पाण्यातील 3 चमचे साखर ही 200 mL मधील 3 चमच्यांपेक्षा जास्त संहत आहे.
- परीक्षा-प्रकार : तळाशी स्थायू असलेले संपृक्त द्रावण तापवले की तो स्थायू साधारणपणे विरघळतो, कारण तापमानाबरोबर विद्राव्यता वाढते.
आकृतीत : पाणी जितके गरम, तितके जास्त चमचे साखर ते सामावते.
विद्राव्यता द्राव्य, द्रावक आणि तापमानावर अवलंबून असते.
खूप गोड किंवा खारट आहे म्हणून द्रावण संपृक्त म्हणणे. संपृक्त म्हणजे आणखी द्राव्य विरघळत नाही.
तेवढ्याच द्रावणातील द्राव्याची तुलना करा. आठवणीची युक्ती : संपृक्त = गच्च भरलेले, आणखी काही मावत नाही.
फरक ओळखा
| वैशिष्ट्य | असंपृक्त | संपृक्त |
|---|---|---|
| आणखी द्राव्य विरघळते | हो | नाही |
| तळाशी स्थायू | नाही | हो, जादा घातल्यास |
| मर्यादा | गाठलेली नाही | गाठलेली आहे |
सरावासाठी प्रश्न
- 1विद्राव्यतेची व्याख्या सांगा.
- 2संपृक्त द्रावण म्हणजे काय?
- 3तेवढ्याच पाण्यात 1 चमचा किंवा 3 चमचे मीठ, कोणते जास्त संहत?
- 4जादा मीठ ग्लासच्या तळाशी का बसते?
- 5कोणते जास्त संहत : 100 mL मधील 3 चमचे साखर की 200 mL पाण्यातील 3 चमचे?
- 6पाणी कोमट केल्यावर विरघळणाऱ्या स्थायूचे प्रमाण साधारणपणे कसे बदलते?
- 7ग्लासच्या तळाशी न विरघळलेली साखर आहे. पाणी न घालता ती कशी विरघळवाल?
- 8सौम्य द्रावण म्हणजे असंपृक्त द्रावण का? स्पष्ट करा.
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1दिलेल्या तापमानाला ठराविक प्रमाणातील द्रावकात विरघळणारे द्राव्याचे सर्वाधिक प्रमाण.
- 2त्या तापमानाला आणखी द्राव्य विरघळवू न शकणारे द्रावण.
- 33 चमचे मीठ.
- 4पाण्याची मर्यादा गाठली आहे आणि ते आणखी मीठ विरघळवू शकत नाही.
- 5100 mL मधील 3 चमचे, कारण तेच द्राव्य कमी पाण्यात आहे.
- 6साधारणपणे जास्त विरघळते, कारण बहुतेक स्थायूंची विद्राव्यता तापमानाबरोबर वाढते.
- 7पाणी कोमट करून ढवळा, कारण विद्राव्यता वाढते.
- 8नाही. सौम्य आणि संहत हे द्राव्याच्या प्रमाणाची तुलना करतात; असंपृक्त आणि संपृक्त हे आणखी विरघळते की नाही ते सांगतात.
घनता आणि सापेक्ष घनता
एक लहान लोखंडी खिळा बुडतो, पण मोठे लाकडी फळकूट तरंगते. कापसाची पिशवी आणि तांदळाची पिशवी सारख्या आकाराच्या असू शकतात, पण तांदळाची पिशवी खूप जड वाटते.
घनता म्हणजे पदार्थाच्या एकक आकारमानातील वस्तुमान. घनता = वस्तुमान ÷ आकारमान. ती kg/m³ किंवा g/cm³ मध्ये मोजतात. सापेक्ष घनता म्हणजे पदार्थाची घनता भागिले पाण्याची घनता; तिला एकक नसते.
मुख्य कल्पना 1 : घनता काढणे — वस्तुमानाला आकारमानाने भागा. 120 g वस्तुमान आणि 40 cm³ आकारमानाच्या ठोकळ्याची घनता 3 g/cm³ असते. घनता आकारावर अवलंबून नसते, म्हणून ठोकळ्याच्या प्रत्येक निम्म्या भागाचीही घनता 3 g/cm³ असते. पाण्याची घनता सुमारे 1 g/cm³ असते.
- सोपे : 40 cm³ मध्ये 120 g वस्तुमान असेल तर घनता 3 g/cm³.
- मध्यम : 2.5 g/cm³ घनतेच्या आणि 500 g वस्तुमानाच्या पदार्थाचे आकारमान 200 cm³ असते.
- परीक्षा-प्रकार : ठोकळा A 50 cm³ मध्ये 150 g आणि ठोकळा B 45 cm³ मध्ये 90 g; घनता 3 आणि 2 g/cm³, म्हणून A जास्त घन.
आकृतीत : दोन मोजमापे आणि एक भागाकार यांतून घनता मिळते.
मुख्य कल्पना 2 : तरंगणे की बुडणे, आणि सापेक्ष घनता — वस्तू द्रवापेक्षा कमी घन असेल तर ती तरंगते आणि जास्त घन असेल तर बुडते. सापेक्ष घनता पदार्थ पाण्यापेक्षा किती पटीने घन आहे ते सांगते. ती 1 पेक्षा जास्त असेल तर वस्तू पाण्यात बुडते; 1 पेक्षा कमी असेल तर तरंगते.
- सोपे : लाकूड पाण्यापेक्षा कमी घन आहे, म्हणून ते पाण्यावर तरंगते.
- मध्यम : 3 g/cm³ घनतेच्या ठोकळ्याची सापेक्ष घनता 3, म्हणून तो पाण्यात बुडतो.
- परीक्षा-प्रकार : तेलाचे पाकीट 1 लिटरमध्ये 910 g आहे, म्हणून घनता 0.91 g/mL, पाण्यापेक्षा कमी, आणि ते पाण्यावर तरंगते.
आकृतीत : लाकूड पाण्यापेक्षा कमी घन आहे म्हणून तरंगते; लोखंड जास्त घन आहे म्हणून बुडते.
घनता म्हणजे एकक आकारमानातील वस्तुमान, आणि सापेक्ष घनतेला एकक नसते.
जड वस्तू नेहमी बुडतात असे समजणे. मोठा ओंडका तरंगतो, पण लहान नाणे बुडते; ठरवते ती घनता.
कमी घन तरंगते, जास्त घन बुडते. आठवणीची युक्ती : घन बुडे, हलके उचले.
फरक ओळखा
| वैशिष्ट्य | वस्तुमान | घनता |
|---|---|---|
| काय सांगते | पदार्थाचे प्रमाण | प्रत्येक एकक आकारमानातील वस्तुमान |
| आकारावर अवलंबून | हो | नाही |
| एकक | g, kg | g/cm³, kg/m³ |
सरावासाठी प्रश्न
- 1घनतेचे सूत्र लिहा.
- 2घनतेचे SI एकक सांगा.
- 3सापेक्ष घनतेला एकक असते का?
- 4240 g वस्तुमान आणि 80 cm³ आकारमानाच्या ठोकळ्याची घनता काढा.
- 5एका लाकडी ठोकळ्याची घनता 0.6 g/cm³ आहे. तो पाण्यात तरंगेल की बुडेल?
- 6ठोकळ्याच्या निम्म्या भागाची घनता पूर्ण ठोकळ्याइतकीच का असते?
- 75 g/cm³ घनतेच्या धातूचे वस्तुमान 350 g आहे. त्याचे आकारमान काढा.
- 8वस्तू X चे 50 cm³ मध्ये 200 g आणि वस्तू Y चे 30 cm³ मध्ये 180 g आहे. कोणती जास्त घन? दोन्हींची सापेक्ष घनता सांगा.
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1घनता = वस्तुमान ÷ आकारमान.
- 2kg/m³.
- 3नाही, तिला एकक नसते.
- 4240 ÷ 80 = 3 g/cm³.
- 5तो तरंगेल, कारण 0.6 हे 1 पेक्षा कमी आहे.
- 6वस्तुमान आणि आकारमान दोन्ही निम्मे होतात, म्हणून त्यांचे गुणोत्तर तेच राहते.
- 7350 ÷ 5 = 70 cm³.
- 8X ची 4 g/cm³ आणि Y ची 6 g/cm³, म्हणून Y जास्त घन; सापेक्ष घनता 4 आणि 6.
घनता आणि सापेक्ष घनता
ॲपमध्ये ही आकृती हाताने हलवून बघता येते.
ॲपमध्ये उघडावस्तुमान आणि आकारमान मोजणे
दुकानदार तराजूवर तांदूळ तोलतो आणि दूधवाला लिटरच्या मापाने दूध मोजतो. दोघेही मोजतात, पण एक वस्तुमान आणि दुसरा आकारमान.
वस्तुमान म्हणजे वस्तूतील पदार्थाचे प्रमाण; ते तराजूने g किंवा kg मध्ये मोजतात. आकारमान म्हणजे वस्तूने व्यापलेली जागा; द्रवासाठी ते मापन नळीने mL मध्ये मोजतात, जेथे 1 mL = 1 cm³ आणि 1 L = 1000 mL. आकारमानाचे SI एकक m³ आहे.
मुख्य कल्पना 1 : तराजू वापरणे — डिजिटल तराजू शून्य दाखवतो याची खात्री करा. रिकामे भांडे ठेवा आणि टेअर बटण दाबा, म्हणजे आकडा पुन्हा शून्य होतो. मग पदार्थ घाला; आकडा फक्त त्याचे वस्तुमान दाखवतो. वस्तुमान म्हणजे पदार्थाचे प्रमाण, kg मध्ये; वजन म्हणजे पृथ्वीचे आकर्षण, न्यूटनमध्ये; ते वेगळे आहेत.
- सोपे : तराजू वस्तुमान g किंवा kg मध्ये मोजतो.
- मध्यम : टेअर दाबल्याने भांड्याचे वस्तुमान वगळले जाते आणि फक्त पदार्थ मोजला जातो.
- परीक्षा-प्रकार : वस्तुमान kg मध्ये आणि वजन न्यूटनमध्ये मोजतात, म्हणून त्या दोन वेगळ्या राशी आहेत.
आकृतीत : पदार्थ घालण्यापूर्वी टेअर करतात.
मुख्य कल्पना 2 : आकारमान वाचणे — मापन नळीत पाणी वक्र दिसते; या वक्राला मेनिस्कस म्हणतात. डोळे त्याच पातळीत ठेवा; पाणी आणि रंगहीन द्रवांसाठी वक्राचा तळ आणि रंगीत द्रवांसाठी वरचा भाग वाचा. एका लहान भागाची किंमत म्हणजे दोन मोठ्या खुणांमधील अंतर भागिले लहान भागांची संख्या. दगडासारख्या अनियमित स्थायूचे आकारमान म्हणजे तो पाण्यात सोडल्यावर पातळीत झालेली वाढ. पेटीचे आकारमान म्हणजे लांबी × रुंदी × उंची.
- सोपे : वाचताना डोळे मेनिस्कसच्या पातळीत ठेवा.
- मध्यम : पाणी 30 mL वरून 38 mL झाले, म्हणून दगडाचे आकारमान 8 cm³.
- परीक्षा-प्रकार : दोन मोठ्या खुणा 10 mL अंतरावर असून त्यांच्यात 5 लहान भाग आहेत, म्हणून प्रत्येक लहान भाग 2 mL.
आकृतीत : पाण्याच्या पातळीतील वाढ म्हणजे दगडाचे आकारमान.
वस्तुमान तराजूने g किंवा kg मध्ये, आकारमान मापन नळीने mL मध्ये मोजतात; 1 mL = 1 cm³.
मेनिस्कस वरून किंवा खालून वाचणे. डोळे त्याच पातळीत ठेवा.
स्वच्छ द्रवासाठी डोळे सरळ ठेवून वक्राचा तळ वाचा. आठवणीची युक्ती : डोळे सरळ, वक्राचा तळ.
फरक ओळखा
| वैशिष्ट्य | वस्तुमान | आकारमान |
|---|---|---|
| साधन | तराजू | मापन नळी |
| सामान्य एकक | g, kg | mL, cm³, L |
| SI एकक | kg | m³ |
सरावासाठी प्रश्न
- 1वस्तुमान कोणते उपकरण मोजते?
- 21 mL म्हणजे किती cm³?
- 3नळीतील द्रवाच्या वक्र पृष्ठभागाला काय म्हणतात?
- 4तराजूवर भांडे ठेवल्यानंतर टेअर का दाबतात?
- 5एका दगडाने पाण्याची पातळी 25 mL वरून 31 mL केली. त्याचे आकारमान काढा.
- 68 cm लांब, 5 cm रुंद आणि 3 cm उंच पेटीचे आकारमान काढा.
- 7दोन मोठ्या खुणा 20 mL अंतरावर असून त्यांच्यात 4 लहान भाग आहेत. एक लहान भाग आणि 40 च्या वर 3 लहान भागांवरील वाचन काढा.
- 860 g वस्तुमानाच्या दगडाने पाण्याची पातळी 20 mL वरून 40 mL केली. त्याची घनता काढा.
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1तराजू.
- 21 cm³.
- 3मेनिस्कस.
- 4म्हणजे आकडा फक्त पदार्थाचे वस्तुमान दाखवतो.
- 531 − 25 = 6 cm³.
- 68 × 5 × 3 = 120 cm³.
- 7एक लहान भाग 20 ÷ 4 = 5 mL; वाचन 40 + 15 = 55 mL.
- 8आकारमान = 40 − 20 = 20 cm³; घनता = 60 ÷ 20 = 3 g/cm³.
घनतेवर तापमान आणि दाबाचा परिणाम
हीटरच्या वरची हवा वर जाते. कडक उन्हात ठेवलेला बंद फुगा थोडा फुगतो. गरम हवेचा फुगा आकाशात वर तरंगतो.
पदार्थ तापवला की त्याचे आकारमान साधारणपणे वाढते आणि वस्तुमान तेच राहते, म्हणून घनता कमी होते. थंड केल्यावर उलट होते. दाबामुळे वायूंची घनता खूप बदलते, पण द्रव आणि स्थायूंची फारच थोडी.
मुख्य कल्पना 1 : तापमान आणि घनता — तापवल्यावर कण एकमेकांपासून दूर जातात, आकारमान वाढते आणि घनता कमी होते. उष्ण हवा आजूबाजूच्या थंड हवेपेक्षा कमी घन असते, म्हणून ती वर जाते; म्हणूनच उष्ण हवेचा फुगा तरंगतो. थंड केल्यावर कण जवळ येतात आणि घनता वाढते.
- सोपे : पदार्थ तापवला की त्याची घनता कमी होते, आणि वस्तुमान बदलत नाही.
- मध्यम : मेणबत्तीवरील उष्ण हवा वर जाते कारण ती आजूबाजूच्या थंड हवेपेक्षा कमी घन असते.
- परीक्षा-प्रकार : बंद फुगा उन्हात फुगतो; वस्तुमान तेच, पण आकारमान जास्त, म्हणून घनता कमी.
आकृतीत : तेवढ्याच वस्तुमानाला जास्त जागा म्हणजे कमी घनता.
मुख्य कल्पना 2 : दाब आणि पाणी — वायू दाबला की त्याचे कण जवळ येतात आणि घनता वाढते; द्रव जवळजवळ दाबता येत नाहीत, म्हणून दाबाने त्यांची घनता फारशी बदलत नाही. पाणी 4 °C ला सर्वात घन असते आणि बर्फ पाण्यापेक्षा कमी घन असतो, म्हणून बर्फ तरंगतो. तलावावरचा तरंगता बर्फाचा थर खालचे पाणी द्रव ठेवतो, म्हणून मासे जगू शकतात. पृथ्वीच्या आत दाब आणि तापमान वाढते आणि थर केंद्राकडे अधिक घन होतात.
- सोपे : वायू निम्म्या आकारमानात दाबला तर त्याची घनता दुप्पट होते.
- मध्यम : बर्फ द्रव पाण्यापेक्षा कमी घन आहे म्हणून तरंगतो.
- परीक्षा-प्रकार : पाणी 4 °C ला सर्वात घन असते आणि तरंगता बर्फाचा थर खालचे तलावाचे पाणी गोठू देत नाही, म्हणून मासे जगतात.
आकृतीत : बर्फ पाण्यापेक्षा कमी घन आहे आणि पाणी समुद्राच्या पाण्यापेक्षा कमी घन आहे.
तापवल्याने घनता कमी होते आणि थंड केल्याने वाढते; वस्तुमान तेच राहते.
तापवल्याने वस्तुमान बदलते असे समजणे. फक्त आकारमान बदलते.
उष्णतेने कण पसरतात, म्हणून घनता कमी होते. आठवणीची युक्ती : गरम म्हणजे जागा, घनता कमी; थंड म्हणजे दाटी, घनता चढे.
फरक ओळखा
| बदल | आकारमान | घनता |
|---|---|---|
| तापवणे | वाढते | कमी होते |
| थंड करणे | कमी होते | वाढते |
| वायू दाबणे | कमी होते | वाढते |
सरावासाठी प्रश्न
- 1पदार्थ तापवल्यावर त्याच्या घनतेचे काय होते?
- 2उष्ण हवा वर का जाते?
- 3पाणी कोणत्या तापमानाला सर्वात घन असते?
- 4ठराविक वस्तुमानाचा वायू निम्म्या आकारमानात दाबला. त्याच्या घनतेचे काय होते?
- 5बर्फ पाण्यावर का तरंगतो?
- 6दाबाने द्रवाची घनता फारच थोडी का बदलते?
- 7बंद फुगा थंड खोलीतून कडक उन्हात नेला. त्याचे वस्तुमान, आकारमान आणि घनता यांचे काय होते?
- 8तरंगता बर्फाचा थर गोठणाऱ्या तलावातील माशांना कशी मदत करतो?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1ती कमी होते.
- 2ती आजूबाजूच्या थंड हवेपेक्षा कमी घन असते.
- 34 °C.
- 4ती दुप्पट होते.
- 5बर्फ द्रव पाण्यापेक्षा कमी घन आहे.
- 6द्रव जवळजवळ दाबता येत नाहीत, म्हणून त्यांचे आकारमान फारसे बदलत नाही.
- 7वस्तुमान तेच राहते, आकारमान वाढते आणि घनता कमी होते.
- 8बर्फाचा थर खालचे पाणी गोठू देत नाही, म्हणून माशांना राहण्यासाठी द्रव पाणी मिळते.