प्रकरण 6: काही अनोखी ठिकाणे

बेट म्हणजे सर्व बाजूंनी पाण्याने वेढलेली जमीन. भारताकडे हजारांपेक्षा जास्त बेटे आहेत, जसे अंदमान आणि निकोबार बेटे; त्यातील इंदिरा पॉइंट हे आपले दक्षिणेकडील शेवटचे टोक आहे. तिथली काही झाडे-पक्षी स्थानिक आहेत – ते दुसरीकडे कुठेही नाहीत. लहान प्रवाळ रंगीत खडक बनवतात, जे अनेक सागरी जीवांना निवारा आणि अन्न देतात. फेरीमध्ये नेहमी लाइफ जॅकेट घाला.

सुंदरबन हे जगातील सर्वांत मोठे खारफुटीचे जंगल आहे, जिथे गंगा समुद्राला मिळते. खारफुटीला चिखलाबाहेर येणारी काडीसारखी श्वसन मुळे असतात. त्यांची मुळे माती धरून ठेवतात आणि लाटांचा जोर कमी करून जमिनीचे रक्षण करतात. जवळचे लोक मध, मासे आणि लाकडासाठी जंगलावर अवलंबून असतात आणि पिढ्यान्‌पिढ्या निसर्गाशी मिळूनमिसळून राहतात.

ईशान्य भारत हा हिरव्या टेकड्या, नद्या आणि समृद्ध परंपरांचा प्रदेश आहे. टेकड्यांवर लोक झाडांची मुळे ओढ्यावर नेऊन जिवंत मुळांचे पूल बनवतात. महिला आणि मुले हरगिला (मोठा गिधाडासारखा करकोचा) आणि त्याच्या घरट्यांचे रक्षण करतात आणि पक्ष्यांची संख्या वाढली आहे. घरे बांबूच्या खांबांवर बांधतात आणि भूत जोलोकिया मिरची इथे होते. अनोख्या झाडे-प्राण्यांनी समृद्ध जागांना जैवविविधता केंद्र म्हणतात.

पश्चिम घाट ही जंगलांनी भरलेल्या टेकड्यांची लांब रांग आहे, जिथे अनेक स्थानिक जीव आहेत, जसे सिंहपुच्छ माकड. अनेक नद्या इथून सुरू होतात आणि पारंपरिक औषधांसाठी वापरली जाणारी झाडे इथे वाढतात. वनवासी लोक अन्न, औषध आणि उपजीविकेसाठी जंगलावर अवलंबून असतात. संरक्षित क्षेत्रे – अभयारण्ये, राष्ट्रीय उद्याने आणि व्याघ्र प्रकल्प – निसर्ग सुरक्षित ठेवतात. सायलेंट व्हॅलीत लोक एकत्र आले आणि पावसाळी जंगल बुडवणारे धरण थांबवले.