प्रकरण 5: आपला रंगीबेरंगी देश

भारत 15 ऑगस्ट 1947 रोजी स्वतंत्र झाला – स्वातंत्र्य दिन. देशालाही नियम लागतात, म्हणून संविधान नावाचे नियमांचे विशेष पुस्तक 26 जानेवारी 1950 रोजी पाळायला सुरुवात झाली – प्रजासत्ताक दिन. आपल्या तिरंग्यात केशरी (शक्ती, धैर्य), पांढरा (शांतता, सत्य) आणि हिरवा (वाढ, समृद्धी) रंग आहेत आणि मध्यभागी निळे अशोकचक्र (कर्तव्य) आहे.

नोटेवर गांधीजींचे चित्र, प्रकाशात दिसणारे लहान दुसरे चित्र आणि स्वच्छ भारत अभियानाचे प्रतीक असलेला गोल चष्मा असतो. उंचावलेल्या खुणा दृष्टिहीनांना नोट ओळखायला मदत करतात. राष्ट्रीय राजचिन्हात गोल पायावर तीन सिंह आणि खाली अशोकचक्र आहे. इतर राष्ट्रीय प्रतीके : वाघ (प्राणी) आणि मोर (पक्षी). वन्य सिंह आता फक्त गुजरातच्या गीर जंगलात आढळतात.

भारतात हजारांपेक्षा जास्त भाषा बोलल्या जातात, म्हणून हा बहुभाषिक देश आहे. लोकांचे अन्न, कपडे, गाणी आणि शिरोभूषणेही वेगळी असतात, जसे राजस्थानचा फेटा/साफा किंवा हिमाचलची टोपी. बागेत थोड्या प्रकारची झाडे असतात आणि सतत काळजी घ्यावी लागते; जंगलात अनेक प्रकार एकमेकांना मदत करतात. जंगलाप्रमाणे विविधता आपला देश बळकट करते. हेल्मेटही शिरोभूषण आहे : ते इजा टाळते.

भारताचे कलाप्रकार – संगीत, नृत्य आणि वाद्ये – आनंद साजरा करण्याचे आणि गोष्टी सांगण्याचे मार्ग आहेत. ढोल, ढोलकी, तबला, मृदंग असे अनेक ढोल-तालवाद्ये असून प्रत्येकाचा आवाज वेगळा असतो. मृदंग कर्नाटक संगीतात, तर सतार आणि सनई हिंदुस्तानी संगीतात वापरतात. अनेक धाग्यांनी विणलेल्या कापडाप्रमाणे आपली भिन्नता मिळून एक बळकट, रंगीत देश घडतो. जुन्या परंपरा आणि नव्या कल्पना एकत्र नांदतात.