आदेश पाळणे (Following Instructions) | ४थी शिष्यवृत्ती · बुद्धिमत्ता चाचणी

अक्षरे मोजणे

रोजच्या जीवनातून

आई सांगते, "बाजारातून तीन केळी आणि दोन आंबे आण." तू नीट ऐकून तसेच आणतोस. प्रश्नात दिलेला आदेश नीट वाचून त्याप्रमाणे करणे म्हणजे आदेश पाळणे. येथे आदेश अक्षरे मोजण्याचा असतो.

सोपी व्याख्या

आदेश पाळणे म्हणजे प्रश्नात जे करायला सांगितले आहे ते पायरीपायरीने करणे. आधी आदेश वाचा, मग अक्षरे किंवा संख्या पाहा, शेवटी उत्तर तपासा.

मोजण्याचे प्रकार

काय विचारले	कसे करायचे
एका अक्षराची संख्या	ते अक्षर एकेक करून मोजा
सर्वाधिक वेळा येणारे अक्षर	प्रत्येक अक्षराची संख्या लिहा
लागोपाठ सारखी जोडी	शेजारी शेजारी सारखी अक्षरे पाहा

नियम 1

एका अक्षराला एकेक करून मोजा; मोजलेल्या अक्षरावर रेघ मारा.

उदा. BANANA मध्ये A : B-A-N-A-N-A, A तीन वेळा.

नियम 2

दोन अक्षरे सारख्या वेळा आली आहेत का, हे पाहण्यासाठी प्रत्येकाची संख्या लिहा.

उदा. AAKKKB : A 2, K 3, B 1.

नियम 3

लागोपाठ सारखी जोडी म्हणजे शेजारी शेजारी तेच अक्षर.

उदा. SSMMMT मध्ये SS ही जोडी आणि MM, MM अशा दोन जोड्या.

नियम 4

एकूण अक्षरे मोजताना एकही अक्षर दोनदा मोजू नका.

उदा. TOMATO मध्ये एकूण 6 अक्षरे; T दोन वेळा.

उदाहरण 1 · सोपे

BANANA मध्ये A किती वेळा आहे?

B-A-N-A-N-A असे एकेक पाहा.
A पहिले, तिसरे आणि सहावे अक्षर. उत्तर : तीन वेळा.

उदाहरण 2 · मध्यम

PQRPQPRQPQ मध्ये P किती वेळा आहे?

P पहिले, चौथे, सहावे आणि नववे अक्षर.
उत्तर : चार वेळा.

उदाहरण 3 · परीक्षेसारखे

RLLTRSLRTSLL मध्ये कोणती दोन अक्षरे सारख्या वेळा आली आहेत? (1) R, L (2) L, T (3) T, S (4) S, R

R 3 वेळा, L 5 वेळा, T 2 वेळा, S 2 वेळा.
T आणि S दोन-दोन वेळा. उत्तर : (3) T, S.

लक्षात ठेवा

आधी आदेश वाचा. काय मोजायचे ते ठरल्यावर प्रत्येक अक्षराची संख्या वेगळी लिहा.

सामान्य चूक

एकच अक्षर दोनदा मोजणे किंवा एखादे राहून जाणे. मोजलेल्या अक्षरावर रेघ मारा.

शॉर्टकट

आठवणीची युक्ती : "आदेश वाचा, अक्षर मोजा, रेघ मारा."

शॉर्टकट

अक्षरे जास्त असतील तर प्रत्येक अक्षराची यादी करा : A 3, B 2 असे; म्हणजे चूक होत नाही.

फरक ओळखा

विचारले	करा
किती वेळा	अक्षर मोजा
सारख्या वेळा	सर्वांची संख्या लिहा
लागोपाठ जोडी	शेजारच्या अक्षरांकडे पाहा

सरावासाठी प्रश्न

सोपे

1SCHOOL मध्ये O किती वेळा आहे?
2ABABBABA मध्ये A किती वेळा आहे?
3TOMATO मध्ये T किती वेळा आहे?

मध्यम

4PQPRPQRPR मध्ये सर्वाधिक वेळा येणारे अक्षर कोणते?
5XYYZXYYXZ मध्ये लागोपाठ सारख्या अक्षरांची जोडी किती वेळा येते?
6MMNMMNNM मध्ये लागोपाठ सारख्या अक्षरांची जोडी किती वेळा येते?

आव्हानात्मक

7AKBAKCAKBC मध्ये कोणती दोन अक्षरे प्रत्येकी तीन वेळा आली आहेत?
8SSTTTUUVWW मध्ये किती अक्षरे बरोबर दोन वेळा आली आहेत?

उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)

1दोन वेळा (दोन O).
2चार वेळा (पहिले, तिसरे, सहावे, आठवे).
3दोन वेळा (पहिले आणि पाचवे).
4P (P 4, Q 2, R 3).
5दोन (YY, YY).
6तीन (MM, MM, NN).
7A आणि K (प्रत्येकी तीन; B आणि C दोन-दोन).
8तीन (S, U, W प्रत्येकी दोन वेळा).

स्वर आणि व्यंजन

रोजच्या जीवनातून

बाराखडीत अ, आ, इ, ई हे स्वर आणि क, ख, ग हे व्यंजन आपण शिकलो. इंग्रजी अक्षरांतही पाच स्वर आणि बाकी व्यंजने असतात. शब्दातील स्वर आणि व्यंजने वेगळी ओळखता यावी लागतात.

सोपी व्याख्या

इंग्रजीत स्वर (vowels) पाच : A, E, I, O, U. बाकी सर्व अक्षरे व्यंजने (consonants). Y हे व्यंजन धरतात.

स्वर आणि व्यंजन

गट	अक्षरे
स्वर	A, E, I, O, U
व्यंजने	B, C, D, F, G … (स्वर सोडून बाकी)

नियम 1

शब्दातील प्रत्येक अक्षरावर स्वर की व्यंजन ते लिहा.

उदा. EDUCATION मध्ये स्वर E, U, A, I, O म्हणजे 5.

नियम 2

व्यंजने = एकूण अक्षरे − स्वर.

उदा. SCHOOLBAG मध्ये 9 अक्षरे आणि 3 स्वर, म्हणून 6 व्यंजने.

नियम 3

"स्वराच्या लगेच नंतर व्यंजन" हे प्रत्येक स्वराला पुढचे अक्षर पाहून तपासा.

उदा. ADMISSION मध्ये A पुढे D (व्यंजन), I पुढे S (व्यंजन), I पुढे O (स्वर), O पुढे N (व्यंजन) : तीन.

नियम 4

दोन स्वर शेजारी असतील तर ती स्वरांची जोडी.

उदा. AEROPLANE मध्ये A आणि E शेजारी; ती एक जोडी.

उदाहरण 1 · सोपे

EDUCATION मध्ये किती स्वर आहेत?

E, D, U, C, A, T, I, O, N : स्वर E, U, A, I, O.
उत्तर : 5.

उदाहरण 2 · मध्यम

SCHOOLBAG मध्ये किती व्यंजने आहेत?

एकूण 9 अक्षरे. स्वर O, O, A म्हणजे 3.
9 − 3 = 6. उत्तर : 6.

उदाहरण 3 · परीक्षेसारखे

ADMISSION मध्ये किती स्वरांच्या लगेच नंतर व्यंजन आहे?

A पुढे D (व्यंजन), I पुढे S (व्यंजन), I पुढे O (स्वर), O पुढे N (व्यंजन).
व्यंजन येणारे तीन. उत्तर : 3.

लक्षात ठेवा

स्वर पाच : A, E, I, O, U. बाकी सर्व व्यंजने, Y सुद्धा.

सामान्य चूक

Y स्वर धरणे. परीक्षेत Y हे व्यंजन आहे.

शॉर्टकट

आठवणीची युक्ती : "AEIOU स्वर पाच; बाकी सर्व व्यंजन."

शॉर्टकट

आधी सर्व स्वरांना गोल करा; मग प्रश्न सोपा होतो.

फरक ओळखा

विचारले	करा
स्वर किती	A, E, I, O, U मोजा
व्यंजने किती	एकूण − स्वर
स्वरानंतर व्यंजन	प्रत्येक स्वराचे पुढचे अक्षर पाहा

सरावासाठी प्रश्न

सोपे

1CAMEL मध्ये किती स्वर आहेत?
2PENCIL मध्ये किती व्यंजने आहेत?
3BEAUTY मध्ये किती स्वर आहेत?

मध्यम

4COMPUTER मध्ये किती व्यंजने आहेत?
5PRESIDENT मध्ये किती स्वरांच्या लगेच नंतर व्यंजन आहे?
6AEROPLANE मध्ये स्वरांची शेजारी शेजारी जोडी किती वेळा येते?

आव्हानात्मक

7EDUCATIONAL मध्ये पहिल्या आणि शेवटच्या स्वराच्या मध्ये किती व्यंजने आहेत?
8ELEPHANT मध्ये किती स्वरांच्या लगेच आधी व्यंजन आहे?

उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)

12 (A, E).
24 (P, N, C, L).
33 (E, A, U).
45 (C, M, P, T, R).
53 (E पुढे S, I पुढे D, E पुढे N).
61 (A आणि E).
74 (D, C, T, N; पहिला स्वर E, शेवटचा स्वर A).
82 (E च्या आधी L आणि A च्या आधी H; पहिल्या E च्या आधी काही नाही).

अक्षराचे स्थान

रोजच्या जीवनातून

रांगेत उभे राहिलो तर "डावीकडून तिसरा" आणि "उजवीकडून तिसरा" असे वेगळे असतात. शब्दातील अक्षरेही अशीच रांगेत असतात. स्थान मोजताना कोणत्या टोकापासून ते वाचा.

सोपी व्याख्या

शब्द डावीकडून उजवीकडे लिहितात. डावीकडून मोजले तर पहिले अक्षर डावीकडचे; उजवीकडून मोजले तर पहिले अक्षर शेवटचे.

स्थान मोजणे

काय विचारले	कसे करायचे
डावीकडून तिसरे	पहिल्यापासून 3 अक्षरे
उजवीकडून तिसरे	शेवटापासून 3 अक्षरे
अक्षराच्या पुढे / मागे	त्या अक्षरापासून मोजा

नियम 1

डावीकडून मोजायचे असेल तर शब्दाचे पहिले अक्षर 1 धरा.

उदा. CHAMPION मध्ये डावीकडून तिसरे : C-H-A, म्हणजे A.

नियम 2

उजवीकडून मोजायचे असेल तर शेवटचे अक्षर 1 धरा.

उदा. ELEPHANT मध्ये उजवीकडून तिसरे : T-N-A, म्हणजे A.

नियम 3

पहिले आणि शेवटचे अक्षर अदलाबदल करा, मग मोजा.

उदा. PLATFORM अदलाबदल : MLATFORP. डावीकडून चौथे T.

नियम 4

अक्षराच्या पुढे किंवा मागे मोजताना त्या अक्षरापासून पुढचे अक्षर 1 धरा.

उदा. TEACHER मध्ये A पासून उजवीकडे तिसरे : C, H, E; म्हणजे E.

उदाहरण 1 · सोपे

CHAMPION मध्ये डावीकडून तिसरे अक्षर कोणते?

C-H-A.
उत्तर : A.

उदाहरण 2 · मध्यम

ELEPHANT मध्ये उजवीकडून तिसरे अक्षर कोणते?

शेवटापासून T-N-A.
उत्तर : A.

उदाहरण 3 · परीक्षेसारखे

PLATFORM मध्ये पहिले आणि शेवटचे अक्षर अदलाबदल केले तर डावीकडून चौथे अक्षर कोणते?

अदलाबदल केल्यावर MLATFORP.
डावीकडून M-L-A-T, चौथे T. उत्तर : T.

लक्षात ठेवा

आधी कोणत्या टोकापासून ते वाचा; मग अक्षरांवर 1, 2, 3 क्रमांक लिहा.

सामान्य चूक

डावीकडून आणि उजवीकडून गोंधळणे. "उजवीकडून" म्हणजे शब्दाच्या शेवटापासून.

शॉर्टकट

आठवणीची युक्ती : "टोक ठरवा, क्रमांक लिहा."

शॉर्टकट

शब्द उलटा लिहा; उजवीकडून मोजणे डावीकडून मोजण्यासारखेच होते.

फरक ओळखा

विचारले	सुरुवात
डावीकडून	शब्दाचे पहिले अक्षर
उजवीकडून	शब्दाचे शेवटचे अक्षर
अक्षराच्या पुढे	त्या अक्षराचे पुढचे

सरावासाठी प्रश्न

सोपे

1BASKET मध्ये डावीकडून दुसरे अक्षर कोणते?
2MONKEY मध्ये उजवीकडून तिसरे अक्षर कोणते?
3COUNTRY मध्ये डावीकडून पाचवे अक्षर कोणते?

मध्यम

4TEACHER मध्ये A पासून उजवीकडे तिसरे अक्षर कोणते?
5PLANET उलटा लिहिला तर डावीकडून दुसरे अक्षर कोणते?
6PARALLEL मध्ये पहिल्या L आणि शेवटच्या L च्या मध्ये किती अक्षरे आहेत?

आव्हानात्मक

7DIRECTION मध्ये पहिले आणि शेवटचे अक्षर अदलाबदल केले तर उजवीकडून पाचवे अक्षर कोणते?
8ELEVATION मधील प्रत्येक अक्षर वर्णमालेत एक पुढे गेले तर डावीकडून चौथे अक्षर कोणते?

उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)

1A (B-A).
2K (Y-E-K उजवीकडून).
3T (C-O-U-N-T).
4E (A नंतर C, H, E).
5E (उलटा TENALP).
62 (मधली अक्षरे L आणि E).
7C (अदलाबदल केल्यावर NIRECTIOD; उजवीकडून D, O, I, T, C).
8W (E L E V → F M F W).

संख्यांवर आदेश

रोजच्या जीवनातून

शिक्षक म्हणतात, "3, 8, 5, 2 हे अंक वापरून सर्वांत मोठी संख्या लिही." तू अंक मोठ्यापासून लहानापर्यंत लावतोस आणि 8532 होते. अंकांवर आदेश पाळणे हे असेच.

सोपी व्याख्या

संख्येतील अंक म्हणजे तिचे वेगळे अंक. आदेशात बेरीज, सम-विषम अंक मोजणे, अंक मोठ्यापासून लहानापर्यंत लावणे किंवा सर्वांत मोठी-लहान संख्या बनवणे असते.

अंकांवरील आदेश

आदेश	कसे करायचे
अंकांची बेरीज	सर्व अंक मिळवा
सर्वांत मोठी संख्या	अंक मोठ्यापासून लहान लावा
सर्वांत लहान संख्या	अंक लहानापासून मोठा लावा

नियम 1

अंकांची बेरीज करताना प्रत्येक अंक एकदाच मिळवा.

उदा. 5, 2, 7 : 5 + 2 + 7 = 14.

नियम 2

सर्वांत मोठी संख्या : अंक मोठ्यापासून लहानापर्यंत लावा.

उदा. 3, 8, 5, 2 : 8532.

नियम 3

सर्वांत लहान संख्या : अंक लहानापासून मोठ्यापर्यंत लावा; पण 0 सर्वांत पुढे नको.

उदा. 3, 0, 6 : सर्वांत लहान तीन अंकी संख्या 306.

नियम 4

सम अंक : 0, 2, 4, 6, 8. विषम अंक : 1, 3, 5, 7, 9.

उदा. 245386 मध्ये सम अंक 2, 4, 8, 6 : चार.

उदाहरण 1 · सोपे

5, 2, 7 या अंकांची बेरीज किती?

5 + 2 = 7.
7 + 7 = 14. उत्तर : 14.

उदाहरण 2 · मध्यम

3, 8, 5, 2 या अंकांनी बनणारी सर्वांत मोठी चार अंकी संख्या कोणती?

अंक मोठ्यापासून लहान : 8, 5, 3, 2.
उत्तर : 8532.

उदाहरण 3 · परीक्षेसारखे

5, 2, 7 या अंकांनी बनणाऱ्या सर्वांत मोठ्या आणि सर्वांत लहान तीन अंकी संख्यांतील फरक किती?

सर्वांत मोठी 752. सर्वांत लहान 257.
752 − 257 = 495. उत्तर : 495.

लक्षात ठेवा

मोठी संख्या हवी तर मोठा अंक सर्वांत पुढे; लहान संख्या हवी तर लहान अंक पुढे (0 सोडून).

सामान्य चूक

लहान संख्या बनवताना 0 सर्वांत पुढे लावणे. 0 पुढे लावला तर संख्या तीन अंकी राहत नाही.

शॉर्टकट

आठवणीची युक्ती : "मोठी = मोठा आधी; लहान = लहान आधी, शून्य सोडून."

शॉर्टकट

फरक काढताना मोठी आणि लहान संख्या बनवून वजा करा.

फरक ओळखा

विचारले	करा
मोठी संख्या	अंक उतरत्या क्रमाने
लहान संख्या	अंक चढत्या क्रमाने, 0 पुढे नको
सम अंक	0, 2, 4, 6, 8

सरावासाठी प्रश्न

सोपे

16, 3, 9 या अंकांची बेरीज किती?
2245386 मध्ये किती अंक सम आहेत?
37, 2, 9, 4 या अंकांनी बनणारी सर्वांत लहान चार अंकी संख्या कोणती?

मध्यम

44, 0, 8 या अंकांनी बनणारी सर्वांत मोठी तीन अंकी संख्या कोणती?
53, 0, 6 या अंकांनी बनणारी सर्वांत लहान तीन अंकी संख्या कोणती?
67351246 मधील विषम अंकांची बेरीज किती?

आव्हानात्मक

79, 4, 1 या अंकांनी बनणाऱ्या सर्वांत मोठ्या आणि सर्वांत लहान तीन अंकी संख्यांतील फरक किती?
843917 मधील पहिल्या, तिसऱ्या आणि पाचव्या अंकाची बेरीज किती?

उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)

118 (6 + 3 + 9).
24 (2, 4, 8, 6).
32479 (अंक चढत्या क्रमाने).
4840 (अंक उतरत्या क्रमाने).
5306 (0 पुढे नाही).
616 (7 + 3 + 5 + 1).
7792 (941 − 149).
820 (4 + 9 + 7).

शब्द आणि मिश्र आदेश

रोजच्या जीवनातून

शाळेत वर्गातील नावे वर्णक्रमाने लावतात, म्हणजे शब्दकोशात येतात त्या क्रमाने. शिक्षक कधी एकाच वेळी दोन आदेश देतात : "अंक वाच आणि सम अंकांत 2 मिळव." दोन्ही आदेश एकेक करून पाळावे लागतात.

सोपी व्याख्या

शब्दांवरच्या आदेशात वर्णक्रम (शब्दकोशातील क्रम), अक्षरे मोजणे आणि स्वर बदलणे असते. मिश्र आदेशात दोन-तीन आदेश एकामागून एक असतात.

शब्द आणि मिश्र आदेश

आदेश	कसे करायचे
वर्णक्रम	पहिल्या अक्षरावरून लावा; पहिली सारखी असतील तर दुसऱ्या अक्षरावरून
अक्षरे मोजणे	अक्षरे एकेक करून मोजा
दोन आदेश	पहिला करा, मग त्याच्या उत्तरावर दुसरा

नियम 1

वर्णक्रम : A, B, C … या क्रमाने; पहिली अक्षरे सारखी असतील तर दुसरी पाहा.

उदा. APPLE, MANGO, BANANA, CHERRY : APPLE, BANANA, CHERRY, MANGO.

नियम 2

शब्दातील अक्षरे मोजण्यासाठी एकेक अक्षर मोजा.

उदा. ELEPHANT : 8 अक्षरे.

नियम 3

दोन आदेश असतील तर पहिला करा आणि त्याच्या उत्तरावर दुसरा.

उदा. 4, 7, 2, 9 : सम संख्यांत 2 मिळवा, मग बेरीज : 6, 7, 4, 9 = 26.

नियम 4

अक्षर बदला म्हटले तर प्रत्येक अक्षरावर तोच बदल करा.

उदा. MARKET मध्ये प्रत्येक स्वराच्या जागी * : M*RK*T.

उदाहरण 1 · सोपे

APPLE, MANGO, BANANA, CHERRY हे शब्दकोशाच्या क्रमाने लावले तर तिसरा कोणता?

APPLE, BANANA, CHERRY, MANGO.
तिसरा CHERRY. उत्तर : CHERRY.

उदाहरण 2 · मध्यम

MANGO, ORANGE, PEAR, FIG यांपैकी सर्वाधिक अक्षरांचा शब्द कोणता?

अक्षरे : MANGO 5, ORANGE 6, PEAR 4, FIG 3.
उत्तर : ORANGE.

उदाहरण 3 · परीक्षेसारखे

4, 7, 2, 9 या संख्यांतील प्रत्येक सम संख्येत 2 मिळवा आणि मग सर्व संख्यांची बेरीज करा.

4 → 6, 7 तसेच, 2 → 4, 9 तसेच.
6 + 7 + 4 + 9 = 26. उत्तर : 26.

लक्षात ठेवा

आदेश एकेक करून पाळा; पहिल्या आदेशाचे उत्तर लिहूनच दुसरा आदेश करा.

सामान्य चूक

दोन्ही आदेश एकाच वेळी करण्याचा प्रयत्न करणे. आधी पहिला, मग दुसरा.

शॉर्टकट

आठवणीची युक्ती : "एक आदेश, एक पायरी; लिहून पुढे जा."

शॉर्टकट

वर्णक्रमासाठी सर्व शब्दांच्या पहिल्या अक्षरांवर गोल करा; सर्वांत लहान आधी.

फरक ओळखा

आदेश	करा
वर्णक्रम	A पासून Z च्या दिशेने
अक्षरे मोजा	एकेक करून मोजा
दोन आदेश	पहिला, मग दुसरा

सरावासाठी प्रश्न

सोपे

1CAT, BAT, RAT, MAT यांतील शब्दकोशात पहिला कोणता?
2ELEPHANT मध्ये किती अक्षरे आहेत?
3ROSE, LOTUS, JASMINE, TULIP यांतील शब्दकोशात शेवटचा कोणता?

मध्यम

42, 5, 8 मधील प्रत्येक विषम अंकातून 1 वजा करा आणि मग तिन्ही अंकांची बेरीज करा.
5MARKET मध्ये प्रत्येक स्वराच्या जागी * लिहा.
63, 8, 5, 10, 7 यांपैकी किती संख्या 6 पेक्षा मोठ्या आणि सम आहेत?

आव्हानात्मक

7ABCDEFGH मधील स्वर काढले तर किती अक्षरे उरतात?
8RAIN, SUN, STORM, FOG यांपैकी सर्वाधिक स्वर कोणत्या शब्दात आहेत?

उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)

1BAT.
28.
3TULIP.
414 (2 + 4 + 8).
5M*RK*T.
62 (8 आणि 10).
76 (A आणि E काढल्यावर).
8RAIN (A आणि I; बाकीच्यात एकच).

संपूर्ण धड्याची झटपट उजळणी

विषय	आठवणीची युक्ती
अक्षरे मोजणे	आदेश वाचा, अक्षर मोजा, रेघ मारा
स्वर आणि व्यंजन	AEIOU स्वर पाच; बाकी सर्व व्यंजन
अक्षराचे स्थान	टोक ठरवा, क्रमांक लिहा
संख्यांवर आदेश	मोठी = मोठा आधी; लहान = लहान आधी, शून्य सोडून
शब्द आणि मिश्र आदेश	एक आदेश, एक पायरी
तपासणी	उत्तर आदेशाशी जुळते का?

🎯 परीक्षेसाठी सर्वाधिक महत्त्वाचे मुद्दे

आधी आदेश नीट वाचा; मग पायरीपायरीने पाळा.
अक्षरे मोजताना प्रत्येक अक्षरावर रेघ मारा.
स्वर पाच : A, E, I, O, U; बाकी सर्व व्यंजने.
स्थान मोजताना कोणत्या टोकापासून ते आधी ठरवा.
सर्वांत मोठी संख्या : अंक उतरत्या क्रमाने; सर्वांत लहान : चढत्या क्रमाने, 0 पुढे नको.
दोन आदेश असतील तर पहिला करून मगच दुसरा करा.
उत्तर आल्यावर ते आदेशाशी जुळते का ते तपासा.

🧠 अभ्यासमंत्र

"आदेश वाचा, एकेक पायरी पाळा, शेवटी तपासा."