धडा १: इतिहासाची साधने

इतिहास समजण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या छापील किंवा हस्तलिखित कागदपत्रांना लिखित साधने म्हणतात. १९६१ ते २००० या काळासाठी वर्तमानपत्रे हे सर्वांत मोठे लिखित साधन आहे.

इतिहास सांगणाऱ्या हाताळता येणाऱ्या वस्तूंना भौतिक साधने म्हणतात. उदाहरणार्थ नाणी, टपाल तिकिटे, कपडे, दागिने, वास्तू आणि संग्रहालयातील वस्तू.

तोंडी सांगितलेल्या किंवा गायलेल्या गोष्टींना मौखिक साधने म्हणतात. पाहता आणि ऐकता येणाऱ्या माध्यमांना दृक्-श्राव्य साधने म्हणतात, जसे दूरदर्शन, चित्रपट आणि इंटरनेट.

साधन वापरण्यापूर्वी ते खरे आणि विश्वासार्ह आहे का ते तपासणे म्हणजे पडताळणी. साधन नष्ट होऊ नये म्हणून जपणे म्हणजे जतन.