महासागराचा तळ : तळरचना
मुंबईजवळ मासेमारी करणारी बोट काठाजवळ उथळ पाण्यात जाळे टाकते, पण खूप दूर गेल्यावर पाणी अचानक खोल होते. सागरी तळाला जमिनीसारखेच चढ-उतार आहेत.
महासागराच्या तळावरील भूरूपांना सागरी तळरचना (ocean relief) म्हणतात. काठाजवळ खंडीय मंच (उथळ किनारा), नंतर खंडीय उतार (तीव्र उतार), मग अथांग मैदान (विस्तृत, सपाट, खोल तळ) येते. मध्य-महासागरीय कटक ही ज्वालामुखीतून बनलेली पाण्याखालील लांब पर्वतरांग आहे आणि गर्ता (खंदक) हे सर्वात खोल भाग आहेत.
आकृतीत : काठापासून खोल समुद्रापर्यंतचा क्रम.
नियम 1 : काठापासून आत जाताना क्रम लक्षात ठेवा
- सोपे : मंच सर्वात जवळ आणि उथळ असतो, त्यानंतर उतार येतो.
- मध्यम : उतार संपल्यावर सपाट अथांग मैदान लागते.
- परीक्षेसाठी : सर्वात खोल गर्ता पॅसिफिक महासागरातील मरियाना गर्ता आहे.
नियम 2 : तळरचना माणसाच्या कामांवर परिणाम करते
- सोपे : उथळ मंचावर सूर्यप्रकाश पोहोचतो, म्हणून तिथे मासे जास्त असतात.
- मध्यम : मंचाखाली खनिज तेल आणि वायू मिळू शकतो.
- परीक्षेसाठी : सीमाउंट (पाण्याखालील ज्वालामुखी पर्वत) समुद्रपृष्ठापर्यंत पोहोचत नाही; माथा झिजून सपाट झाला तर त्याला गायो म्हणतात.
समुद्राच्या तळालाही पर्वत, मैदाने आणि दऱ्या आहेत; त्यांचा मासेमारी, तेल-वायू आणि सागरी संशोधनावर परिणाम होतो.
मध्य-महासागरीय कटक आणि गर्ता यांची गल्लत करणे; कटक उंच पर्वतरांग आहे, गर्ता सर्वात खोल भाग.
आठवणीची युक्ती : मं-उ-मै-ग — मंच, उतार, मैदान, गर्ता (काठापासून आत). उथळ मंच = मासे.
फरक ओळखा
| भूरूप | अर्थ | वैशिष्ट्य |
|---|---|---|
| खंडीय मंच | खंडाचा उथळ बुडालेला किनारा | मासे, तेल आणि वायू |
| मध्य-महासागरीय कटक | ज्वालामुखीतून बनलेली पर्वतरांग | जगातील सर्वात लांब पर्वतरांग |
| गर्ता | सर्वात खोल भाग | मरियाना गर्ता, पॅसिफिक |
सरावासाठी प्रश्न
- 1खंडीय मंच म्हणजे काय?
- 2सर्वात खोल गर्ता कोणती?
- 3अथांग मैदान कसे असते?
- 4खंडीय मंचावर मासे जास्त का असतात?
- 5सीमाउंट आणि गायो यांत फरक काय?
- 6मध्य-महासागरीय कटक कसा बनतो?
- 7काठापासून आत जाताना खालील क्रम लावा : गर्ता, मंच, मैदान, उतार.
- 8एका बोटीला मंचावर 40 मासे प्रति जाळे मिळतात. 6 जाळ्यांत किती मासे मिळतील?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1खंडाचा पाण्याखाली गेलेला उथळ किनारा.
- 2पॅसिफिक महासागरातील मरियाना गर्ता.
- 3विस्तृत, सपाट आणि खोल.
- 4उथळ पाण्यात सूर्यप्रकाश पोहोचतो आणि अन्न मिळते.
- 5सीमाउंटचा माथा टोकदार असतो; गायोचा माथा झिजून सपाट झालेला असतो.
- 6ज्वालामुखी क्रियेने पाण्याखाली लावा साचून.
- 7मंच, उतार, मैदान, गर्ता.
- 840 × 6 = 240 मासे.
लाटा आणि भरती-ओहोटी
चौपाटीवर लाटा येतात आणि दिवसातून दोनदा पाणी काठावर चढते-उतरते. लाटा वाऱ्यामुळे, तर भरती-ओहोटी चंद्र-सूर्याच्या ओढीमुळे होतात.
पाण्याच्या पृष्ठभागाचे वर-खाली होणे म्हणजे लाट; ती मुख्यतः वाऱ्यामुळे होते. दोन लगतच्या शिखरांमधील अंतर म्हणजे तरंगलांबी. भरती म्हणजे पाण्याची पातळी सर्वाधिक वाढणे आणि ओहोटी म्हणजे सर्वात कमी होणे; बहुतेक ठिकाणी हे दिवसातून दोनदा घडते.
आकृतीत : लाटा आणि दोन प्रकारच्या भरती.
नियम 1 : लाटा किनारा घडवतात आणि झिजवतात
- सोपे : दोन शिखरे 10 मीटर अंतरावर असतील तर तरंगलांबी 10 मीटर.
- मध्यम : कडा झिजून भेग, गुहा, कमान, सागरी स्तंभ आणि शेवटी खुंट असा क्रम बनतो.
- परीक्षेसाठी : समुद्रतळातील भूकंपामुळे निर्माण होणाऱ्या महाकाय लाटेला सुनामी म्हणतात.
नियम 2 : उधाणाची भरती आणि भांगाची भरती वेगळी ओळखा
- सोपे : पौर्णिमा आणि अमावस्येला सूर्य, पृथ्वी, चंद्र एका रेषेत असतात, म्हणून उधाणाची भरती येते.
- मध्यम : अर्ध्या चंद्राला ओढ वेगवेगळ्या दिशांनी येते, म्हणून भरती-ओहोटीतील फरक कमी होतो (भांगाची भरती).
- परीक्षेसाठी : भरतीची पातळी 4 मीटर आणि ओहोटीची 1 मीटर असेल तर भरतीची कक्षा 4 − 1 = 3 मीटर.
भरतीमुळे मोठी जहाजे बंदरात येऊ शकतात, मासेमारी सोपी होते आणि भरतीच्या ऊर्जेपासून वीजही बनवता येते.
भरती-ओहोटी वाऱ्यामुळे होते असे म्हणणे; ती चंद्र-सूर्याच्या गुरुत्वीय ओढीमुळे होते.
आठवणीची युक्ती : उधाण = एका रेषेत (पौर्णिमा-अमावस्या), भांगाची = अर्धा चंद्र.
फरक ओळखा
| प्रकार | कधी | परिणाम |
|---|---|---|
| उधाणाची भरती | पौर्णिमा आणि अमावस्या | खूप जास्त भरती, खूप कमी ओहोटी |
| भांगाची भरती | अर्ध्या चंद्राच्या वेळी | भरती-ओहोटीतील फरक कमी |
| लाट | वाऱ्यामुळे | किनारा झिजवते आणि बीच घडवते |
सरावासाठी प्रश्न
- 1तरंगलांबी म्हणजे काय?
- 2लाटा मुख्यतः कशामुळे होतात?
- 3उधाणाची भरती कधी येते?
- 4भरती जहाजांसाठी का महत्त्वाची आहे?
- 5अर्ध्या चंद्राला भरती-ओहोटीतील फरक कमी का असतो?
- 6लाटांमुळे घडणारी कोणतीही तीन भूरूपे सांगा.
- 7भरतीची पातळी 5 मीटर आणि ओहोटीची 2 मीटर आहे. भरतीची कक्षा किती?
- 8एक लाट 5 सेकंदांत एक शिखर पुढे नेते. 1 मिनिटात किती शिखरे जातील?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1दोन लगतच्या शिखरांमधील अंतर.
- 2समुद्रावरून वाहणारा वारा.
- 3पौर्णिमा आणि अमावस्येला.
- 4पाणी वाढल्याने जहाजे बंदरात सहज येतात.
- 5सूर्य आणि चंद्राची ओढ वेगवेगळ्या दिशांनी येते.
- 6गुहा, कमान, सागरी स्तंभ (किंवा बीच).
- 75 − 2 = 3 मीटर.
- 860 ÷ 5 = 12 शिखरे.
सागरी प्रवाह
नदीप्रमाणे समुद्रातही पाण्याचे ठरावीक दिशेने वाहणारे प्रवाह असतात. एखाद्या किनाऱ्यावर बर्फ का तयार होतो आणि दुसरीकडे का नाही, याचे उत्तर या प्रवाहांत आहे.
सागरी प्रवाह म्हणजे समुद्राच्या पृष्ठभागावरून ठरावीक दिशेने सतत वाहणारा पाण्याचा प्रवाह. वारे, पृथ्वीचे परिवलन (कोरिऑलिस बल), तापमान व क्षारतेतील फरक आणि खंडांचे आकार हे त्याची कारणे आहेत. उष्ण प्रदेशातून येणारा तो उष्ण प्रवाह आणि थंड प्रदेशातून येणारा तो शीत प्रवाह.
आकृतीत : प्रवाहांचे प्रकार आणि त्यांचा फायदा.
नियम 1 : प्रवाह किनाऱ्याचे तापमान बदलतात
- सोपे : उष्ण प्रवाह किनाऱ्याला उबदार ठेवतो.
- मध्यम : गल्फ स्ट्रीम (उष्ण) नॉर्वेच्या समुद्राला उबदार ठेवते, म्हणून तिथे बर्फ सहज तयार होत नाही.
- परीक्षेसाठी : कॅनडाच्या पूर्व किनाऱ्याजवळचा लॅब्राडोर प्रवाह थंड आहे, म्हणून तिथे हिमनग आणि समुद्री बर्फ तयार होतात.
नियम 2 : उष्ण आणि शीत प्रवाह एकत्र येतात तेथे मासेमारी चांगली
- सोपे : अशा पाण्यात अन्नघटक भरपूर असतात.
- मध्यम : अन्नघटकांवर लहान जीव वाढतात आणि त्यांच्यावर मासे जगतात.
- परीक्षेसाठी : उत्तर गोलार्धात पाण्याचा प्रवाह उजवीकडे आणि दक्षिण गोलार्धात डावीकडे वळतो (कोरिऑलिस बल).
उष्ण प्रवाह लाल रंगाने आणि शीत प्रवाह निळ्या रंगाने नकाशावर दाखवतात.
उष्ण म्हणजे जास्त अक्षांशावर नेहमी उबदार असे समजणे; प्रवाह कोणत्या प्रदेशातून येतो त्यावरून त्याचा प्रकार ठरतो.
आठवणीची युक्ती : उष्ण = लाल, शीत = निळा; भेट = मासे.
फरक ओळखा
| प्रवाह | प्रकार | परिणाम |
|---|---|---|
| गल्फ स्ट्रीम | उष्ण | नॉर्वेचे पाणी उबदार |
| लॅब्राडोर प्रवाह | शीत | हिमनग आणि समुद्री बर्फ |
| उष्ण + शीत संगम | मिश्र | मासेमारीचे समृद्ध क्षेत्र |
सरावासाठी प्रश्न
- 1सागरी प्रवाह म्हणजे काय?
- 2सागरी प्रवाहांची कोणतीही दोन कारणे सांगा.
- 3नकाशावर उष्ण प्रवाह कोणत्या रंगाने दाखवतात?
- 4नॉर्वेच्या किनाऱ्यावर बर्फ का तयार होत नाही?
- 5उष्ण आणि शीत प्रवाह भेटतात तेथे मासे जास्त का मिळतात?
- 6कोरिऑलिस बल म्हणजे काय?
- 7लॅब्राडोर प्रवाहाचा कॅनडाच्या किनाऱ्यावर काय परिणाम होतो?
- 8एक प्रवाह दिवसाला 24 किमी वाहतो. 5 दिवसांत तो किती किमी जाईल?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1समुद्राच्या पृष्ठभागावरून ठरावीक दिशेने वाहणारा पाण्याचा सततचा प्रवाह.
- 2वारे आणि पृथ्वीचे परिवलन (किंवा तापमान-क्षारतेतील फरक).
- 3लाल.
- 4गल्फ स्ट्रीम हा उष्ण प्रवाह तेथील पाणी उबदार ठेवतो.
- 5अशा पाण्यात अन्नघटक भरपूर असतात, त्यामुळे मासे गोळा होतात.
- 6पृथ्वीच्या परिवलनामुळे हलणाऱ्या वस्तू उत्तर गोलार्धात उजवीकडे आणि दक्षिण गोलार्धात डावीकडे वळतात.
- 7थंड पाण्यामुळे तेथे समुद्री बर्फ आणि हिमनग तयार होतात.
- 824 × 5 = 120 किमी.
सागरी प्रवाह
ॲपमध्ये ही आकृती हाताने हलवून बघता येते.
ॲपमध्ये उघडाचक्रीवादळे, सुनामी आणि पूर्वसूचना यंत्रणा
किनाऱ्यावरच्या गावात फोनवर सूचना येते आणि गावकरी सुरक्षित निवाऱ्याकडे निघतात. ही सूचना कुठून येते, हेच या विभागात शिकायचे आहे.
चक्रीवादळ हे उबदार समुद्रावरील वातावरणाच्या गडबडीतून बनलेले गोल फिरणारे मोठे वादळ आहे. सुनामी ही सहसा समुद्रतळातील भूकंपाने उठलेली महाकाय लाट आहे. पूर्वसूचना यंत्रणा धोका आधी ओळखून लोकांना वेळेत सुरक्षित जागी हलवायला मदत करते.
आकृतीत : सुनामी इशाऱ्याचे चार टप्पे.
नियम 1 : इशारा चार टप्प्यांत पुढे जातो
- सोपे : आधी भूकंप ओळखला जातो, मग लाटेची खात्री होते.
- मध्यम : किनाऱ्यावरील भरती मापक आणि रडार लाटेचा मागोवा घेतात.
- परीक्षेसाठी : 26 डिसेंबर 2004 च्या हिंद महासागरातील सुनामीनंतर अनेक देशांनी अशी यंत्रणा उभारली; भारतात INCOIS मार्फत सुनामी पूर्वसूचना केंद्र आहे.
नियम 2 : तंत्रज्ञानासोबत जागरूकताही हवी
- सोपे : मच्छीमारांसाठी GEMINI उपकरण उपग्रह माहिती मोबाइलवर देते.
- मध्यम : भारतात चक्रीवादळांना क्रमाने ठरवलेली नावे दिली जातात (उदा. बिपरजॉय 2023, रेमल 2024).
- परीक्षेसाठी : सिमेलुए बेटावरील लोकांनी जुन्या कथांमधून सुनामीची चिन्हे ओळखून जीव वाचवले; पारंपरिक ज्ञानही उपयोगी असते.
इशारा देणारी यंत्रणा सतत चालू असली पाहिजे आणि लोकांना इशाऱ्याचा अर्थ समजला पाहिजे.
सुनामी वाऱ्यामुळे येते असे समजणे; ती मुख्यतः समुद्रतळातील भूकंपाने येते.
आठवणीची युक्ती : शो-खा-मा-इ — शोध, खात्री, मागोवा, इशारा.
फरक ओळखा
| धोका | कारण | बचाव |
|---|---|---|
| चक्रीवादळ | उबदार समुद्रावरील गडबड | निवारे, लवकर अंदाज, स्थलांतर |
| सुनामी | समुद्रतळातील भूकंप | भूकंप केंद्रे, तळावरील दाबमापक, इशारे |
| मच्छीमारांचा धोका | उंच लाटा, जोरदार वारे | GEMINI उपकरण आणि मोबाइल अॅप |
सरावासाठी प्रश्न
- 1चक्रीवादळ म्हणजे काय?
- 2सुनामी कशामुळे येते?
- 3सुनामी इशाऱ्याचे चार टप्पे सांगा.
- 4GEMINI उपकरण कोणासाठी आहे आणि ते काय करते?
- 5पूर्वसूचनेसोबत जनजागृती का आवश्यक आहे?
- 6सिमेलुए बेटावरील उदाहरणातून काय शिकायला मिळते?
- 72004 च्या सुनामीत सुमारे किती जीवितहानी झाली असे पुस्तक सांगते?
- 8इशारा मिळाल्यावर एका गावात 600 लोकांना 3 निवाऱ्यांत समान वाटायचे आहे. प्रत्येक निवाऱ्यात किती?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1उबदार समुद्रावर बनणारे गोल फिरणारे मोठे वादळ.
- 2समुद्रतळातील भूकंप.
- 3शोध, खात्री, मागोवा, इशारा.
- 4मच्छीमारांसाठी; उपग्रह माहिती मोबाइलवर देते.
- 5लोकांना इशाऱ्याचा अर्थ समजला तरच ते योग्य कृती करतात.
- 6पारंपरिक कथा आणि ज्ञान आपत्तीत जीव वाचवू शकते.
- 7सुमारे 2,30,000.
- 8600 ÷ 3 = 200 लोक.
सागरी संसाधने आणि ब्लू इकॉनॉमी
बाजारातील मासे, जहाजातून येणारा माल, किनाऱ्यावरचे पर्यटक आणि पूजेतला शंख — चारही गोष्टी समुद्रातून येतात.
समुद्रातील मौल्यवान साधनांना सागरी संसाधने म्हणतात. सजीव संसाधने म्हणजे मासे, सागरी वनस्पती व जैवविविधता; निर्जीव संसाधने म्हणजे खनिजे, खनिज तेल-वायू, वाळू-खडी आणि भरती-लाटांची ऊर्जा. ब्लू इकॉनॉमी म्हणजे सागरी संसाधनांचा असा वापर की रोजगार व उत्पन्न वाढेल पण समुद्राचे आरोग्य टिकेल.
आकृतीत : समुद्र आपल्याला काय देतो.
नियम 1 : संसाधन सजीव की निर्जीव ते ओळखा
- सोपे : पापलेट मासा सजीव संसाधन आहे.
- मध्यम : समुद्रातील खनिज तेल निर्जीव संसाधन आहे.
- परीक्षेसाठी : खंडीय मंचाच्या आत (0–200 मी खोली) राहणारे मासे किनारी, आणि त्याबाहेरचे महासागरीय मासे.
नियम 2 : वापर शाश्वत असावा
- सोपे : जास्त मासेमारी केल्यास मासे कमी होतात.
- मध्यम : प्रदूषण कमी करणे आणि सागरी परिसंस्था जपणे ही ब्लू इकॉनॉमीची उद्दिष्टे आहेत.
- परीक्षेसाठी : UN शाश्वत विकास ध्येय 14 'पाण्याखालील जीवन' याच्याशी ब्लू इकॉनॉमी जोडलेली आहे; सुमारे 90 टक्के जागतिक व्यापार (आकारमानानुसार) समुद्रमार्गे होतो.
समुद्र अन्न, ऊर्जा, रोजगार आणि संस्कृती देतो, पण त्याचा वापर जबाबदारीने करायला हवा.
ब्लू इकॉनॉमी म्हणजे फक्त जास्तीत जास्त मासेमारी असे समजणे; तिचे उद्दिष्ट समुद्राचे आरोग्य जपून विकास आहे.
आठवणीची युक्ती : सजीव = जगणारे (मासे), निर्जीव = खणणारे (तेल, खनिज).
फरक ओळखा
| संसाधन | प्रकार | उपयोग |
|---|---|---|
| मासे | सजीव | अन्न आणि रोजगार |
| खनिज तेल-वायू | निर्जीव | इंधन |
| भरती-लाटांची ऊर्जा | निर्जीव (नवीकरणीय) | वीज निर्मिती |
सरावासाठी प्रश्न
- 1सागरी संसाधने म्हणजे काय?
- 2सजीव संसाधनाचे एक उदाहरण द्या.
- 3निर्जीव संसाधनाचे एक उदाहरण द्या.
- 4ब्लू इकॉनॉमी म्हणजे काय?
- 5जास्त मासेमारी हानिकारक का आहे?
- 6शाश्वत विकास ध्येय 14 कशाशी संबंधित आहे?
- 7शंख आणि कवड्यांचे सांस्कृतिक महत्त्व सांगा.
- 8एका बंदरात दर महिन्याला 30 जहाजे येतात. 12 महिन्यांत किती जहाजे येतील?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1समुद्रात मिळणारी आणि आर्थिक किंवा नैसर्गिक मूल्य असलेली साधने.
- 2मासे (किंवा प्रवाळ, सागरी वनस्पती).
- 3खनिज तेल (किंवा वायू, वाळू).
- 4सागरी संसाधनांचा असा वापर की विकास होईल आणि समुद्राचे आरोग्य टिकेल.
- 5माशांची संख्या कमी होते आणि मच्छीमारांचे उपजीविकेचे साधन धोक्यात येते.
- 6'पाण्याखालील जीवन' — सागरी प्रदूषण कमी करणे आणि परिसंस्था जपणे.
- 7समुद्रमंथनाच्या कथेशी जोडलेली पवित्र आणि समृद्धीची प्रतीके; कवड्या पूर्वी चलन होत्या.
- 830 × 12 = 360 जहाजे.
सागरी क्षेत्रे आणि सागरी नियम
रस्त्यावर वाहतुकीचे नियम असतात, तसे समुद्रातही जहाजांसाठी नियम हवेत. समुद्र कोणाचा, मासेमारी कुठे करायची, याचे उत्तर सागरी क्षेत्रे देतात.
देशाच्या आधाररेषेपासून (baseline) अंतर मोजून सागरी क्षेत्रे ठरतात: प्रादेशिक जलक्षेत्र 12 सागरी मैल, संलग्न क्षेत्र 24 सागरी मैल आणि विशेष आर्थिक क्षेत्र (EEZ) 200 सागरी मैल. त्याच्या पलीकडे खुला समुद्र येतो, जो कोणत्याही एका देशाचा नाही. हे नियम UNCLOS या आंतरराष्ट्रीय करारात ठरले आहेत.
आकृतीत : आधाररेषेपासून वाढत जाणारी सागरी क्षेत्रे.
नियम 1 : प्रत्येक क्षेत्रात देशाचे हक्क वेगळे असतात
- सोपे : प्रादेशिक जलक्षेत्रात देशाचा जवळजवळ पूर्ण ताबा असतो.
- मध्यम : परदेशी जहाज शांततेने न थांबता जाऊ शकते; याला निरुपद्रवी मार्ग (innocent passage) म्हणतात.
- परीक्षेसाठी : EEZ मध्ये देशाला मासे, तेल, वायू वापरण्याचा विशेष हक्क आहे, पण पाण्याची पूर्ण मालकी नाही.
नियम 2 : सागरी मैल किलोमीटरमध्ये बदला
- सोपे : 1 सागरी मैल = 1852 मीटर, म्हणजे सुमारे 1.85 किमी.
- मध्यम : 12 सागरी मैल = 12 × 1.852 = सुमारे 22.2 किमी.
- परीक्षेसाठी : 200 सागरी मैल = 200 × 1.852 = सुमारे 370.4 किमी.
खुल्या समुद्रात जहाजाला ते ज्या देशात नोंदलेले आहे त्या ध्वज देशाचे कायदे लागू होतात.
EEZ म्हणजे देशाचा पूर्ण मालकीचा समुद्र असे म्हणणे; तिथे फक्त संसाधनांचा विशेष हक्क असतो.
आठवणीची युक्ती : 12 – 24 – 200 (बारा, चोवीस, दोनशे) — मैलांचा क्रम. जहाजांचे नियम: COLREGs = टक्कर टाळा, MARPOL = प्रदूषण टाळा.
फरक ओळखा
| क्षेत्र | अंतर (आधाररेषेपासून) | देशाचे हक्क |
|---|---|---|
| प्रादेशिक जलक्षेत्र | 12 सागरी मैल | जवळजवळ पूर्ण नियंत्रण |
| विशेष आर्थिक क्षेत्र | 200 सागरी मैल | संसाधनांचा विशेष हक्क |
| खुला समुद्र | EEZ च्या पलीकडे | सर्व देशांना समान हक्क |
सरावासाठी प्रश्न
- 1आधाररेषा म्हणजे काय?
- 2प्रादेशिक जलक्षेत्र किती सागरी मैल असते?
- 3निरुपद्रवी मार्ग म्हणजे काय?
- 4EEZ मध्ये देशाला कोणते हक्क असतात?
- 5खुला समुद्र कोणाचा असतो?
- 6COLREGs आणि MARPOL मध्ये काय फरक आहे?
- 724 सागरी मैल किती किमी? (1 सागरी मैल = 1.852 किमी)
- 8एक जहाज 15 सागरी मैल प्रति तास वेगाने 4 तास जाते. ते किती सागरी मैल जाईल?
उत्तरे पाहा (आधी स्वतः सोडवा)
- 1ज्या रेषेपासून सागरी क्षेत्रांचे अंतर मोजले जाते ती किनाऱ्यालगतची रेषा.
- 212 सागरी मैल.
- 3परदेशी जहाजाने शांततेने, न थांबता देशाच्या जलक्षेत्रातून जाणे.
- 4मासे, तेल, वायू यांसारख्या संसाधनांचा विशेष हक्क.
- 5कोणत्याही एका देशाचा नाही; ते जागतिक सामायिक क्षेत्र आहे.
- 6COLREGs टक्कर टाळण्याचे नियम देतात; MARPOL जहाजांमुळे होणारे प्रदूषण टाळते.
- 724 × 1.852 = सुमारे 44.4 किमी.
- 815 × 4 = 60 सागरी मैल.