01विरुद्धार्थी शब्द – भाग १ (अंधार ते प्रेम)
- अंधार × प्रकाश
- अलीकडे × पलीकडे
- अयोग्य × योग्य
- अज्ञान × ज्ञान
- अधर्म × धर्म
- अनुकूल × प्रतिकूल
- अनाथ × सनाथ
- अनंत × सांत
- अनिवार्य × ऐच्छिक
- अपयश × यश
- अपमान × सन्मान
- अपवित्र × पवित्र
- अपूर्ण × पूर्ण
- अमर × मर्त्य
- अमृत × विष
- अरुंद × रुंद
- अल्प × विपुल
- अवघड × सोपे
- अविश्वास × विश्वास
- अशक्य × शक्य
- अशुभ × शुभ
- असत्य × सत्य
- अस्वच्छ × स्वच्छ
- आकाश × पाताळ
- आस्तिक × नास्तिक
- आनंद × दुःख
- आदर × अनादर
- आदान × प्रदान
- आधी × नंतर
- आधुनिक × प्राचीन
- आयात × निर्यात
- आरंभ × शेवट
- आरोह × अवरोह
- आळस × उद्योग
- इष्ट × अनिष्ट, निषिद्ध
- उंच × ठेंगणे
- उदार × कंजूष
- उघड × गुप्त, बंद
- उगवणे × मावळणे
- उतार × चढ
- उत्तम × अधम
- उन्नती × अवनती
- उष्ण × शीत
- एकता × फूट
- ऐक्य × मतभेद, वैमनस्य
- ओले × कोरडे
- कठीण × मऊ
- कडू × गोड
- काळा × पांढरा
- कृतज्ञ × कृतघ्न
- कृत्रिम × नैसर्गिक
- क्रय × विक्रय
- खरे × खोटे
- खाजगी × सार्वजनिक
- खालचे × वरचे
- खरेदी × विक्री
- गडद × फिकट
- गरिब × श्रीमंत
- गरम × थंड
- गुण × दोष
- गुप्त × प्रकट
- ग्रहण × त्याग
- चढ × उतार
- चांगले × वाईट
- चपळ × मंद
- चिरंतन × क्षणिक, नश्वर
- जड × हलके
- जवळ × दूर
- जय × पराजय
- जन्म × मृत्यू
- जुने × नवे
- ज्ञानी × अज्ञानी
- ताजे × शिळे
- थोर × लहान
- दयाळू × निर्दयी
- दान × ग्रहण
- दिवस × रात्र
- दुर्मिळ × सुलभ
- दुःखी × सुखी
- देव × दानव
- देशी × विदेशी
- दोषी × निर्दोष
- धैर्य × भित्रेपणा
- नफा × तोटा
- निंदा × स्तुती
- नवीन × जुने
- न्याय × अन्याय
- निराशा × आशा
- निर्भय × भयभीत
- नीरस × रसपूर्ण
- पाप × पुण्य
- परका × आपला
- परिश्रम × आळस
- पराभव × विजय
- परोपकार × स्वार्थ
- पसंत × नापसंत
- पावित्र्य × अपवित्रता
- प्रगती × अधोगती
- प्राचीन × अर्वाचीन
- प्रेम × द्वेष
02विरुद्धार्थी शब्द – भाग २ (अकाली ते प्रत्यक्ष)
- अकाली × वेळेवर
- अग्र × पश्च
- अग्रज × अनुज
- अचल × चल
- अटळ × टळणारे
- अतिवृष्टी × अनावृष्टी
- अतिशय × अल्प, माफक
- अधोगती × प्रगती, उत्कर्ष
- अधीन × स्वतंत्र
- अधीर × धीर
- अनावश्यक × आवश्यक
- अनैतिक × नैतिक
- अनुदार × उदार
- अपकार × उपकार
- अपकीर्ती × कीर्ती, प्रसिद्धी
- अपव्यय × काटकसर
- अभाव × मुबलकता
- अभिमान × नम्रता
- अमावस्या × पौर्णिमा
- अरसिक × रसिक
- अल्पकालीन × दीर्घकालीन
- अवखळ × गंभीर
- अवलंबित × स्वावलंबी
- अव्यवस्थित × सुव्यवस्थित
- अस्थिर × स्थिर
- असभ्य × सभ्य
- असहाय × समर्थ
- असहिष्णु × सहिष्णु
- आक्रमण × संरक्षण
- आगमन × निर्गमन
- आद्य × अंतिम
- आपुलकी × परकेपणा
- आर्द्र × शुष्क
- आवक × जावक
- इहलोक × परलोक
- इमानदार × बेईमान
- इच्छुक × अनिच्छुक
- उधळपट्टी × बचत, मितव्यय
- उधार × रोख
- उपजाऊ × नापीक
- उपयुक्त × निरुपयोगी
- उपेक्षा × अपेक्षा
- उर्वरित × खर्ची
- उत्साही × निरुत्साही
- उदय × अस्त
- उन्मुख × विमुख
- उन्माद × शांती
- उघडपणे × गुप्तपणे
- एकमुखी × बहुमुखी
- ऐहिक × पारलौकिक
- औदार्य × कृपणता
- कडक × नरम
- कच्चे × पक्के
- कनिष्ठ × वरिष्ठ
- कर्कश × मधुर
- करुण × कठोर
- कष्टाळू × आळशी
- किफायतशीर × महाग
- कुशल × अकुशल
- कुटिल × सरळ
- कृश × स्थूल
- कोमल × कठोर
- खंबीर × दुबळा
- खंडित × अखंड
- खरेपणा × खोटेपणा
- खिन्न × आनंदी
- गजबजलेले × निर्मनुष्य
- गतिमान × संथ
- गोडवा × कडवटपणा
- चिरस्थायी × नाशिवंत, क्षणभंगुर
- जिवंत × मृत
- झपाट्याने × सावकाश
- टवटवीत × कोमेजलेले, म्लान
- ठाम × संदिग्ध
- डावे × उजवे
- तृप्त × अतृप्त
- तात्पुरते × कायमस्वरूपी
- ताठ × वाकडे
- दाट × विरळ
- दुष्काळ × सुकाळ
- दुर्बल × बलवान
- दुर्बुद्धी × सुबुद्धी
- दुष्ट × सज्जन
- देणे × घेणे
- धाडसी × भित्रा
- धूसर × स्पष्ट
- नकार × होकार
- नित्य × अनित्य
- निष्क्रिय × सक्रिय
- निष्पाप × पापी
- निष्फळ × सफल
- निरक्षर × साक्षर
- निरोगी × रोगी
- निर्मिती × विनाश
- निश्चिंत × चिंताग्रस्त
- निसर्ग × कृत्रिमता
- पंडित × मूर्ख
- प्रत्यक्ष × अप्रत्यक्ष
03विरुद्धार्थी शब्द – भाग ३ (अंध ते वाचाळ)
- अंध × डोळस
- अर्वाचीन × प्राचीन
- अल्पज्ञ × बहुज्ञ
- अवनत × उन्नत
- अविचारी × विचारी, सुज्ञ
- असहकार × सहकार
- आक्रमक × बचावात्मक
- आंतरिक × बाह्य
- आपत्ती × संपत्ती
- आरोग्य × अनारोग्य
- आशावादी × निराशावादी
- आळशी × उद्योगी
- उग्र × सौम्य
- उदास × उल्हसित
- उपकारक × अपकारक
- उपभोग × त्याग
- उधळ्या × काटकसरी
- उभे × आडवे
- एकवचन × अनेकवचन
- ओळखीचा × अनोळखी
- कर्तव्य × अकर्तव्य
- कडकपणा × मृदुता
- कनवाळू × निर्दय
- काम्य × अकाम्य
- कायम × तात्पुरते
- कुपोषण × सुपोषण
- कृशता × स्थूलता
- खंड × अखंड
- खवळलेला × शांत
- गती × स्थिरता
- गंभीर × विनोदी
- गुणवान × दुर्गुणी
- गोपनीय × सार्वजनिक
- चढता × उतरता
- चैतन्य × जडत्व
- चिरकाल × अल्पकाल
- जटिल × सुलभ
- जागृत × निद्रिस्त
- जागरूक × बेसावध
- जिव्हाळा × दुरावा
- झुकणे × ताठ उभे राहणे
- टवटवी × म्लानता
- ठोस × पोकळ
- डौलदार × बेढब
- तुटक × सलग
- तुच्छ × महत्त्वपूर्ण
- तेजस्वी × निस्तेज
- दयाळूपणा × क्रूरता
- दुरावा × जवळीक
- दुष्कर × सुकर
- दुबळेपणा × सबळता
- दुर्गंध × सुगंध
- दुराचार × सदाचार
- दृढ × शिथिल
- दृश्यमान × अदृश्य
- धोकादायक × सुरक्षित
- धाडस × भीती
- नाजूक × मजबूत
- निंद्य × स्तुत्य
- निपुण × अनाडी
- निरंकुश × नियंत्रित
- निराळा × समान
- निरुपद्रवी × उपद्रवी, त्रासदायक
- निर्विकार × विकारी
- निष्ठावंत × विश्वासघातकी
- निष्कपट × कपटी
- निस्सीम × सीमित
- नीच × उच्च
- पक्के × कच्चे
- पराधीन × स्वाधीन
- परिपक्व × अपरिपक्व
- परिमित × अपरिमित, अमर्याद
- परिशुद्ध × अशुद्ध
- पाश्चात्त्य × पौर्वात्य
- पोकळ × भरलेले
- पोषक × अपोषक
- प्रगल्भ × अपरिपक्व
- प्रामाणिक × अप्रामाणिक
- प्रिय × अप्रिय
- फलदायी × निष्फळ
- बहुमत × अल्पमत
- बळकट × कमजोर
- भरीव × पोकळ
- भव्य × सामान्य
- मनस्वी × दुर्बलमनस्क
- मोकळे × बंदिस्त
- मौखिक × लिखित
- यथार्थ × काल्पनिक
- लवचिक × ताठर
- वाचाळ × मितभाषी
04विरुद्धार्थी शब्द – भाग ४ (अंधुक ते प्रशंसा)
- अंधुक × तेजस्वी
- अकृत्रिम × कृत्रिम
- अग्रेसर × पिछाडीवर
- अचलता × चंचलता
- अतृप्त × तृप्त
- अधम × उत्तम
- अधोगामी × ऊर्ध्वगामी
- अनभिज्ञ × जाणकार
- अनैसर्गिक × नैसर्गिक
- अनुदारता × औदार्य
- अनुत्तीर्ण × उत्तीर्ण
- अनियमित × नियमित
- अनिश्चित × निश्चित
- अनियंत्रित × नियंत्रित
- अनिवार्यता × ऐच्छिकता
- अपारदर्शक × पारदर्शक
- अप्रामाणिक × प्रामाणिक
- अभ्युदय × पतन
- अमंगल × मंगल
- अरुची × आवड
- अल्पकाल × दीर्घकाल
- अविचल × विचलित
- अविरत × खंडित
- अव्यक्त × व्यक्त
- असमान × समान
- असंतोष × संतोष
- असमाधान × समाधान
- असहमत × सहमत
- असह्य × सह्य
- आडंबर × साधेपणा
- आभासी × वास्तविक
- आरंभिक × अंतिम
- आल्हाद × खिन्नता
- आश्रित × स्वतंत्र
- आस्तिकता × नास्तिकता
- इहलौकिक × पारलौकिक
- ईर्ष्या × सद्भावना
- उच्छृंखल × शिस्तबद्ध
- उत्कर्ष × अपकर्ष
- उत्तेजित × शांत
- उदासीन × उत्सुक
- उपयुक्तता × निरुपयोगिता
- उपेक्षित × सन्मानित
- ऊर्ध्व × अधः
- एकरूप × भिन्नरूप
- ऐच्छिक × सक्तीचे
- ओबडधोबड × गुळगुळीत
- कर्तबगार × नालायक
- कल्याण × अकल्याण
- कळस × पाया
- कुपात्र × सुपात्र
- कुमारी × विवाहित
- कृतक × अकृतक
- कृत्रिमता × नैसर्गिकता
- केविलवाणा × दिमाखदार
- खंबीरपणा × दुबळेपणा
- खंडन × मंडन
- खळाळता × शांत
- गहन × उथळ
- घाई × सावकाशपणा
- जडत्व × चैतन्य
- जागृती × निद्रा
- जाहीर × गुप्त
- जिवंतपणा × निर्जीवपणा
- झगमगाट × अंधुकपणा
- टंचाई × मुबलकता
- तटस्थ × पक्षपाती
- तल्लख × मंद
- तुटवडा × विपुलता
- दैववादी × प्रयत्नवादी
- दुष्काळी × सुकाळी
- दुर्गुण × सद्गुण
- दुर्दैव × सुदैव
- दुर्व्यवहार × सद्व्यवहार
- दृढनिश्चय × अनिश्चय
- धीरगंभीर × चंचल
- नकारात्मक × सकारात्मक
- नित्यनूतन × जीर्ण
- निरभ्र × ढगाळ
- निरामय × व्याधिग्रस्त
- निस्तेज × तेजस्वी
- निषेध × अनुमोदन
- नूतन × पुरातन
- पातळ × जाड
- पारतंत्र्य × स्वातंत्र्य
- पराभूत × विजयी
- परावलंबी × स्वावलंबी
- प्रशंसा × निंदा
05विरुद्धार्थी शब्द – भाग ५ (अकार्यक्षम ते बहिर्मुख)
- अकार्यक्षम × कार्यक्षम
- अकुशल × कुशल
- अगम्य × सुगम
- अगाध × उथळ
- अग्रक्रम × दुय्यम क्रम
- अघोषित × घोषित
- अचूक × चुकीचे
- अजेय × पराजित
- अज्ञेय × ज्ञेय
- अतिसूक्ष्म × स्थूल
- अदूरदर्शी × दूरदर्शी
- अनुकूलता × प्रतिकूलता
- अनावृत × आवृत
- अनुत्सुक × उत्सुक
- अनैच्छिक × ऐच्छिक
- अपात्र × पात्र
- अपुष्ट × पुष्ट
- अप्रसन्न × प्रसन्न
- अभावग्रस्त × संपन्न
- अभ्यस्त × अनभ्यस्त
- अमर्यादित × मर्यादित
- अरुचिकर × रुचकर
- अल्पभाषी × बडबड्या
- अविनाशी × नाशिवंत
- अविश्वसनीय × विश्वासार्ह
- असंघटित × संघटित
- असमर्थ × समर्थ
- असंयमी × संयमी
- अस्वस्थ × स्वस्थ
- आक्रमणकारी × रक्षक
- आत्मविश्वास × न्यूनगंड
- आदरयुक्त × अनादरयुक्त
- आनंदित × खिन्न
- आशावाद × निराशावाद
- इष्टफल × अनिष्टफल
- उघडकीस × झाकलेले
- उजळ × काळवंडलेले
- उपकार × अपकार
- उत्सव × शोक
- उदयाचल × अस्ताचल
- उन्नतशील × अधोगामी
- ऐक्यभाव × फुटीरता
- ओढ × अनास्था
- कर्तव्यनिष्ठ × कर्तव्यच्युत
- कडवट × मधुर
- कनिष्ठत्व × श्रेष्ठत्व
- कफल्लक × धनाढ्य
- करुणा × क्रूरता
- कलहप्रिय × शांतिप्रिय
- कष्टसाध्य × सहजसाध्य
- कुजलेले × ताजे
- कुप्रसिद्ध × सुप्रसिद्ध
- कृशकाय × धष्टपुष्ट
- खेद × हर्ष
- खिन्नता × उल्हास
- गडबड × शांतता
- गाफील × सावध
- गुणग्राहक × दोषदर्शी
- घनदाट × विरळ
- चैतन्यमय × निर्जीव
- जर्जर × सुदृढ
- डबघाई × भरभराट
- तात्कालिक × शाश्वत
- दुराग्रही × समंजस
- दुर्गम × सुगम
- दुर्भिक्ष × सुबत्ता
- दुष्कृत्य × सत्कृत्य
- दुष्परिणाम × सुपरिणाम
- धूर्त × भोळा
- धूसरता × स्पष्टता
- नकारार्थी × होकारार्थी
- निष्कलंक × कलंकित
- निष्पक्ष × पक्षपाती
- निष्ठा × बेइमानी
- निसर्गनिर्मित × मानवनिर्मित
- नीती × अनीती
- पंडिताई × अज्ञान
- परावलंबन × स्वावलंबन
- परिपूर्ण × अपूर्ण
- परोक्ष × प्रत्यक्ष
- प्रकटता × गुप्तता
- प्रामाणिकपणा × अप्रामाणिकपणा
- बहिर्मुख × अंतर्मुख